R: aˈpwo i apˈpena spəˈsatə nɔ ʃi a kˈkasa təˈneva da fa ˈtanta ˈkosə peˈrɔ ˈeva la ˈkasa ˈmea ˈʃteva ʤa abbiˈtwata ˈjekkə ˈalla ˈkasa adˈdo ˈeva ˈita ˈfattə ˈkuntə ˈeva la ˈkasa ʃi ˈnɔʃtra də me e də maˈritəmə peˈrɔ mə səmˈbrava ka ˈʃteva ˈtuttə ˈfattə mə səmˈbrava ka kwaˈlunkwa ˈkosa faˈʃeva nn ˈiva ˈbwonə pərˈke i ˈʃteva abbiˈtwata diffeˈrɛnte nu saˈvamə ˈsɛj pərˈsonə a ˈkasa alˈlora ʎ ˈwomənə sə nˈivanə a faˈtja e nnu kəssˈamə lə ˈfemmənə ˈkwandə ˈivə rəpəˈlita la ˈkasa aˈpwo tənəˈvamə la kamˈpaɲɲa jaˈvamə a rrakˈkɔ lə ʎˈʎivə jaˈvamə a ffa nˈatra ˈkosa ˈkummə tˈwoʎʎə ˈdiʧə pəlaˈvamə la ˈkasa na ˈvota ˈsɔrma na ˈvota i e mo aˈpwo ˈkwandə i ˈʃteva ˈjekkə adˈdo mˈeva spəˈsata ˈeva ˈita səmˈbrava ka nən təˈneva ˈnjɛntə da fa pərˈke la ˈkasa ˈeva ˈnova ˈtutta pəˈlita e nən təˈneva ˈtanta da fa ɔ peˈrɔ aˈpwo ˈkjanə ˈkjanə e vəˈnutə ˈpurə lə da fa ˈkjanə ˈkjanə me vəˈnutə lə da fa ka anˈkora lə ˈpurə ˈtjengə ka mo so arrəˈvjata ˈpurə a otˈtantatre ˈjannə e anˈkora lə da fa ʧə ˈpurə ʃta anˈkora lə da fa manˈnadʤa e sse ppə kˈkweʃtə nən fəˈniʃə ˈmaj lə da fa
D: Invece prima di sposarti cosa facevi?
R: nˈveʧə ˈprima də spəˈsa ˈkwandə sˈamə ˈfattə ˈkwellə kˈama fa ˈiva a na ˈsarta ka pə mpaˈrarmə kuˈʃi kakˈkosa pə mˈmettə ka pˈpuntə fa kakˈkosa e tʧˈiva pəˈrɔ nən ʧˈiva ˈtuttə λˈjwornə ˈkwandə tənaˈvamə ˈmenə da fa ˈalla kamˈpaɲɲa ˈkwandə tənaˈvamə kˈkju da fa ˈalla kamˈpaɲɲa jaˈvamə ˈforə ˈkwandə nɔ kə ˈʃteva a ˈkasa ˈʃteva i n ˈatrə ddu soˈrɛllə kˈkju ˈuna ˈprima a mme e una ˈdɔpə e kkaˈpaʧə ˈdiʧə ˈmbɛ ˈwojə ʧɛ ˈpwo i ka mo ˈkweʃtə lə ˈfatʧə i ˈkwellˈarə nə ʃpartaˈvamə lə da fa nnɛ nə ʃpartaˈvamə oɲˈɲunə ˈdiʧə i ˈfatʧə ˈkweʃtə tu ˈfja ˈkweʃtˈarə e alˈlora i mo ˈvaʎʎə ˈalla ˈsarta ˈeva ˈfattə la ˈskola da ˈtaʎʎə aˈpwo apˈpena apˈpena kə fəˈnjettə la ˈskola da ˈtaʎʎə s aˈveva kuˈʃi ˈpurə kakˈkosa aˈpwo ˈkjanə ˈkjanə mə nə so ˈʃkɔrda pərˈke si fˈfattə l atrə ˈkosə ˈkwellə nən lə si kontəˈnjwatə a ffa a kˈkasa la ˈmakəna nən la təˈneva pə kuˈʧillə l aˈveva kuˈʃi a mˈmanə peˈrɔ saˈveva ˈpurə kuˈʃi ˈandzə a kummˈeva nel ʧinkwantaˈtre saˈpeva ˈpurə fa kakˈkosa ma mo ˈʃtemə al dueˈmila adˈdo sˈemə arrəˈvjatə mo mo sˈemə ˈitə ˈtrwopp ˈnnjantə ˈpɔttsə ˈmaj fa ˈkwellə kə fˈfjavə ˈkiʎʎə də mo kə la ˈlenga ʎə ˈpurə traˈpassə kə la ˈlenga ma pəˈrɔ kə lə ˈmanə e kə ʎˈwokkjə e kə kˈkwessə ma ˈtjengə ˈpurə ottantaˈtre ˈjannə ˈtjengə ˈmica nˈannə ˈsulə nɔ ˈkaspita ˈkummə sˈemə ˈitə nˈnjantə kə ˈkweʃtə ˈʧjertə ˈvotə mə tʧə ˈmettə a ppənˈdza e dikˈi ma pɔ ˈɛssə ˈmaj ka so kamˈpatə ˈtuttə ʃtˈjannə? epˈpurə e ˈverə
D: E cosa cucinavate?
R: aˈpwo ˈkwandə rəmanaˈvamə ˈtuttə a kˈkasa nə ʃpartaˈvamə lə da fa alˈlora kə faˈʃemə ma masˈsera ke ˈrittə ˈmamma kˈema fa a tˈʧena pərke ˈprima sə maɲˈɲava solˈtantə la ˈsejra ʎˈjwornə maɲˈɲavə nə paˈninə na ˈkosa asˈsuttə akkuˈʃi ma la ˈsera aˈviva fa a tˈʧena k aˈpwo rənˈtravanə ʎˈwomənə kˈevanə ˈitə a ggjərˈnata ˈtuttə ˈkwantə nə rəʃtrəɲɲaˈvamə la faˈmiʎʎa saˈvamə ˈɔttə pərˈsonə e na ˈvota kuˈʧivə lə paˈtatə e faˈʃivə lə paˈtatə ˈsalə e ˈwoʎʎə e kaˈpaʧə aˈpwo faˈʃivə la frətˈtjata na ˈvota faˈʃivə ˈpaʃta e faˈʃworə e ssˈivə ˈmessə ddu ˈreta saˈsitʧə a ˈkɔʃə tə ʧə maɲˈɲavə la saˈsitʧa na ˈvota faˈʃivə la pəˈlɛnta kˈeva la kkju bˈbona e ʧə trəˈtjavə la saˈsitʧa nˈʤima nən lə ˈsatʧə aˈpwo mo nən mə lə ˈʃtɔngə ˈmankə a rəkurˈda ˈkummə ˈiva ˈkwellə pəˈrɔ ˈkju o ˈmenə ˈkwellə ˈeva faʃaˈvamə la məˈnɛʃtra ma tu mo lə ˈsja kə ˈvwol ˈdirə la məˈnɛʃtra məttaˈvamə a kˈkɔʧə atˈtɛrra a na pəɲˈɲata lə ˈkotəkə məttaˈvamə laˈvjavə la ˈkotəka ˈbona ˈbona e la mətˈtivə atˈtɛrra a la pəɲˈɲata aˈpwo ʧə mətˈtivə la vərˈdura aˈpwo ʧə mətˈtivə lə paˈtatə aˈpwo ʧə mətˈtivə ʎə faˈʃworə pəˈrɔ ʎə faˈʃworə ʎə faʃaˈvamə ˈkɔʃə da ˈpartə aˈpwo ʧə məttaˈvamə ˈlokə sənˈnɔ a tʦərˈlwa ˈlokə ˈmmjesə ˈkwellə faˈʃtima ˈunə pənˈdzava ka nnˈiva bˈbwonə e faʃaˈvamə ˈkummə ˈfɔssə ˈʃtatə ˈkummə sə ˈdiʧə mo mo sə ˈdiʧə ˈfatʧə aˈʃpɛtta ka mo mə rəˈkɔrdə ˈkummə sə ˈdiʧə mo ʎə bˈbrɔdə vədʤəˈtalə e ˈkwellə ˈeva ʎə bˈbrɔdə atˈtɛrra a la pəɲˈɲata aˈpwo atˈtornə ˈaʎʎə ˈfwokə atˈtɛntə ka mo ʧə ˈkɔʎʎə la la ˈlena e kˈkarə ˈeva la pəɲˈɲata de ˈkɔtʧa atˈtɛntə atˈtɛntə ka sə ssabˈbruʧa ˈkella ˈlena sappalˈlɔtta e fa kaˈri ˈpurə la pəɲˈɲata ɔ e inˈtandə vənaˈvamə faˈʧɛnnə ˈkwandə rəvəˈniva ˈmamma la ˈsera sˈetə prəpaˈratə a tˈʧena? ˈʃinə ˈɛkkə ˈema taʎˈʎa lə ˈpanə ka mətˈtemə ʃta məˈnɛʃtra e la kjamaˈvamə la məˈnɛʃtra mo nən lə ˈsatʧə ˈkummə sə ˈkjama nne nən lə ˈsatʧə lə kjaˈmamə diffeˈrɛntə ka nə sˈemə ˈfattə ˈpurə nu diffeˈrɛntə nə sˈemə ˈmessə lə ˈʃkarpə kə ʎə takˈkettə e pˈprima adˈdo təˈnivə na ˈʃkarpa kə ʎə takˈkettə
D: Invece prima di sposarti cosa facevi?
R: nˈveʧə ˈprima də spəˈsa ˈkwandə sˈamə ˈfattə ˈkwellə kˈama fa ˈiva a na ˈsarta ka pə mpaˈrarmə kuˈʃi kakˈkosa pə mˈmettə ka pˈpuntə fa kakˈkosa e tʧˈiva pəˈrɔ nən ʧˈiva ˈtuttə λˈjwornə ˈkwandə tənaˈvamə ˈmenə da fa ˈalla kamˈpaɲɲa ˈkwandə tənaˈvamə kˈkju da fa ˈalla kamˈpaɲɲa jaˈvamə ˈforə ˈkwandə nɔ kə ˈʃteva a ˈkasa ˈʃteva i n ˈatrə ddu soˈrɛllə kˈkju ˈuna ˈprima a mme e una ˈdɔpə e kkaˈpaʧə ˈdiʧə ˈmbɛ ˈwojə ʧɛ ˈpwo i ka mo ˈkweʃtə lə ˈfatʧə i ˈkwellˈarə nə ʃpartaˈvamə lə da fa nnɛ nə ʃpartaˈvamə oɲˈɲunə ˈdiʧə i ˈfatʧə ˈkweʃtə tu ˈfja ˈkweʃtˈarə e alˈlora i mo ˈvaʎʎə ˈalla ˈsarta ˈeva ˈfattə la ˈskola da ˈtaʎʎə aˈpwo apˈpena apˈpena kə fəˈnjettə la ˈskola da ˈtaʎʎə s aˈveva kuˈʃi ˈpurə kakˈkosa aˈpwo ˈkjanə ˈkjanə mə nə so ˈʃkɔrda pərˈke si fˈfattə l atrə ˈkosə ˈkwellə nən lə si kontəˈnjwatə a ffa a kˈkasa la ˈmakəna nən la təˈneva pə kuˈʧillə l aˈveva kuˈʃi a mˈmanə peˈrɔ saˈveva ˈpurə kuˈʃi ˈandzə a kummˈeva nel ʧinkwantaˈtre saˈpeva ˈpurə fa kakˈkosa ma mo ˈʃtemə al dueˈmila adˈdo sˈemə arrəˈvjatə mo mo sˈemə ˈitə ˈtrwopp ˈnnjantə ˈpɔttsə ˈmaj fa ˈkwellə kə fˈfjavə ˈkiʎʎə də mo kə la ˈlenga ʎə ˈpurə traˈpassə kə la ˈlenga ma pəˈrɔ kə lə ˈmanə e kə ʎˈwokkjə e kə kˈkwessə ma ˈtjengə ˈpurə ottantaˈtre ˈjannə ˈtjengə ˈmica nˈannə ˈsulə nɔ ˈkaspita ˈkummə sˈemə ˈitə nˈnjantə kə ˈkweʃtə ˈʧjertə ˈvotə mə tʧə ˈmettə a ppənˈdza e dikˈi ma pɔ ˈɛssə ˈmaj ka so kamˈpatə ˈtuttə ʃtˈjannə? epˈpurə e ˈverə
D: E cosa cucinavate?
R: aˈpwo ˈkwandə rəmanaˈvamə ˈtuttə a kˈkasa nə ʃpartaˈvamə lə da fa alˈlora kə faˈʃemə ma masˈsera ke ˈrittə ˈmamma kˈema fa a tˈʧena pərke ˈprima sə maɲˈɲava solˈtantə la ˈsejra ʎˈjwornə maɲˈɲavə nə paˈninə na ˈkosa asˈsuttə akkuˈʃi ma la ˈsera aˈviva fa a tˈʧena k aˈpwo rənˈtravanə ʎˈwomənə kˈevanə ˈitə a ggjərˈnata ˈtuttə ˈkwantə nə rəʃtrəɲɲaˈvamə la faˈmiʎʎa saˈvamə ˈɔttə pərˈsonə e na ˈvota kuˈʧivə lə paˈtatə e faˈʃivə lə paˈtatə ˈsalə e ˈwoʎʎə e kaˈpaʧə aˈpwo faˈʃivə la frətˈtjata na ˈvota faˈʃivə ˈpaʃta e faˈʃworə e ssˈivə ˈmessə ddu ˈreta saˈsitʧə a ˈkɔʃə tə ʧə maɲˈɲavə la saˈsitʧa na ˈvota faˈʃivə la pəˈlɛnta kˈeva la kkju bˈbona e ʧə trəˈtjavə la saˈsitʧa nˈʤima nən lə ˈsatʧə aˈpwo mo nən mə lə ˈʃtɔngə ˈmankə a rəkurˈda ˈkummə ˈiva ˈkwellə pəˈrɔ ˈkju o ˈmenə ˈkwellə ˈeva faʃaˈvamə la məˈnɛʃtra ma tu mo lə ˈsja kə ˈvwol ˈdirə la məˈnɛʃtra məttaˈvamə a kˈkɔʧə atˈtɛrra a na pəɲˈɲata lə ˈkotəkə məttaˈvamə laˈvjavə la ˈkotəka ˈbona ˈbona e la mətˈtivə atˈtɛrra a la pəɲˈɲata aˈpwo ʧə mətˈtivə la vərˈdura aˈpwo ʧə mətˈtivə lə paˈtatə aˈpwo ʧə mətˈtivə ʎə faˈʃworə pəˈrɔ ʎə faˈʃworə ʎə faʃaˈvamə ˈkɔʃə da ˈpartə aˈpwo ʧə məttaˈvamə ˈlokə sənˈnɔ a tʦərˈlwa ˈlokə ˈmmjesə ˈkwellə faˈʃtima ˈunə pənˈdzava ka nnˈiva bˈbwonə e faʃaˈvamə ˈkummə ˈfɔssə ˈʃtatə ˈkummə sə ˈdiʧə mo mo sə ˈdiʧə ˈfatʧə aˈʃpɛtta ka mo mə rəˈkɔrdə ˈkummə sə ˈdiʧə mo ʎə bˈbrɔdə vədʤəˈtalə e ˈkwellə ˈeva ʎə bˈbrɔdə atˈtɛrra a la pəɲˈɲata aˈpwo atˈtornə ˈaʎʎə ˈfwokə atˈtɛntə ka mo ʧə ˈkɔʎʎə la la ˈlena e kˈkarə ˈeva la pəɲˈɲata de ˈkɔtʧa atˈtɛntə atˈtɛntə ka sə ssabˈbruʧa ˈkella ˈlena sappalˈlɔtta e fa kaˈri ˈpurə la pəɲˈɲata ɔ e inˈtandə vənaˈvamə faˈʧɛnnə ˈkwandə rəvəˈniva ˈmamma la ˈsera sˈetə prəpaˈratə a tˈʧena? ˈʃinə ˈɛkkə ˈema taʎˈʎa lə ˈpanə ka mətˈtemə ʃta məˈnɛʃtra e la kjamaˈvamə la məˈnɛʃtra mo nən lə ˈsatʧə ˈkummə sə ˈkjama nne nən lə ˈsatʧə lə kjaˈmamə diffeˈrɛntə ka nə sˈemə ˈfattə ˈpurə nu diffeˈrɛntə nə sˈemə ˈmessə lə ˈʃkarpə kə ʎə takˈkettə e pˈprima adˈdo təˈnivə na ˈʃkarpa kə ʎə takˈkettə
(00:00)
R: poi appena sposata, si a casa avevo da fare tante cose però era la casa mia, ero già abituata qui nella casa in cui ero andata, era la casa nostra, mia e di mio marito però mi sembrava che stava tutto fatto, sembrava che qualunque cosa io facessi non andava bene perché ero abituata in modo differente, eravamo sei persone a casa, allora gli uomini andavano a lavorare e noi che eravamo donne, quando avevi finito di pulire la casa poi avevamo la campagna, andavamo a raccogliere le olive, andavamo a fare un'altra cosa, pulivamo la casa una volta mia sorella e una volta io e, allora, quando sono andata nella casa dove mi ero sposata sembrava che non avevo niente da fare perché la casa era nuova, tutta pulita e non avevo molto da fare però poi piano piano il da fare è arrivato e ancora ce l’ho ancora, ora sono arrivata pure a ottantatre anni e ancora il da fare c’è ancora, se è per questo non finisce mai il da fare
D: Invece prima di sposarti cosa facevi?
R: invece prima di sposarmi, quando avevo fatto quello che dovevamo fare, andavo da una sarta per imparare cucire qualcosa, mettere qualche punto, per fare qualcosa ma non ci andavo tutti i giorni, quando avevamo meno da fare in campagna, quando avevamo più da fare andavamo fuori in campagna
(02:02)
e quando non ci andavo stavo a casa con altre due sorelle, una nata prima e una dopo di me che a volte dicevano ‘oggi puoi andarci che questo lo faccio io quell’altro lo fa lei’, ci dividevamo il da fare e ognuno diceva ‘io faccio questo tu fai quest’altro e allora io vado alla sarta’, avevo fatto la scuola da taglio, si doveva cucire anche qualcosa, poi piano piano me ne sono dimenticata perché ho fatto altre cose, quello non l’ho continuato a fare, a casa la macchina da cucire non l’avevo e per cucire dovevo fare a mano e però bisognava anche farlo e, anzi, anche se era nel cinquantatre sapevo fare pure qualcosa ma ora stiamo nel duemila, dove siamo arrivati, siamo andati troppo avanti, posso mai fare quello che fanno le persone di adesso? Con la lingua vado anche oltre ma con le mani e con gli occhi…ma ho anche ottantatre anni, mica un anno solo, come siamo andati avanti, certe volte mi ci metto a pensare e dico ma può essere che sono vissuta tutti questi anni? eppure è vero
D: E cosa cucinavate?
R: poi quando rimanevamo tutti a casa ci dividevamo il da fare allora cosa dobbiamo fare a cena, che ha detto mamma che dobbiamo fare a cena perché prima si mangiava soltanto la sera, il giorno si mangiava un panino una cosa asciutta ma la sera bisognava fare a cena perché poi tornavano gli uomini dal lavoro, si ristringeva tutta la famiglia eravamo otto persone;
(04:00)
una volta cucinavi le patate e facevi le patate sale e olio, poi magari facevi la frittata, una volta facevi pasta e fagioli e se avevi messo due salsicce a cuocere te le mangiavi, una volta facevi la polenta che era la più buona e ci tagliavi la salsiccia sopra e poi non lo so, non me lo ricordo neanche però più o meno era così; facevamo la minestra, ma tu lo sai che vuol dire minestra? Mettevamo a cucinare dentro una pentola le cotiche, le lavavi molto bene e le mettevi a cuocere dentro la pentola, poi ci mettevi la verdura, le patate e i fagioli che però venivano cotti da parte perché metterli a bollire lì in mezzo forse uno credeva che non andava bene e allora facevamo come fosse stato, aspetta che non mi ricordo come si dice oggi, il brodo vegetale; e quello era il brodo dentro la pentola vicino al fuoco attenta che poi ci sbatte la legna e cade, era la pentola di terracotta, attenta che se si brucia quella legna rotola e fa cadere anche la pentola.(06:00)
Intanto, quando tornava poi mamma la sera: ‘avete preparato la cena?’ ‘si, ecco dobbiamo tagliare il pane così mettiamo la minestra’ e la chiamavamo la minestra, ora non lo so come si chiama, cioè la chiamiamo in modo differente, ma abbiamo fatto anche noi differente, ci siamo messe le scarpe con il tacco, ma prima dove le prendevi le scarpe col tacco
