Informatore I (seconda parte)

testo IPA testo normalizzato (vedi avvertenza) entrambi
[racc.:] Ognuno aiutava l’altro
[inf.:] ɛ ˈʎʎunə ajˈtwava ʎ ˈavətə ˈʃi
[racc.:] Invece dentro casa come stavate? Ognuna aveva la stanzetta sua?
[inf.:] no adˈdo ˈʃtevənə sə ˈʃtanʣə la ˈprima ˈprimə də ˈtuttə təˈnɛmmə ˈsolə na ˈʃtanʣa ndˈzomma ɛraˈvamə ˈtuttə e tˈʧinɡwe ˈfiʎʎi ˈkwattro ˈfiʎʎi e ˈmamma e paˈpa e ʃtaˈvamə ˈtutti ˈdentə a nna ˈʃtanʣa lla ʧə ˈʃtava la kuˈʧina ʧə ˈʃtavənə tre ˈlɛtti e dərˈmɛmmə ˈtuttə asˈsjema ma ˈɛmmə ˈtutti feˈliʧi konˈtɛnti ndˈzomma all inˈfwɔri ə ˈkwannə sə mbrjaˈkava paˈpa sə mbrjaˈkava faˈʧɛa pasˈsa ʎə ˈwai a ˈtuttə ˈkwandə peˈrɔ noi fraˈtɛlli ˈsemmə ˈʃtatə ˈsɛmpə bˈbjeʎʎə ˈsɛmpə bˈbwonə solaˈmɛntə nə fraˈtɛllə ke il seˈkondɔ ˈkwiʎʎə va apprjˈessə a me ke ˈkwandə ˈɛra ˈpikkolə ʎə veˈniva ˈsɛmpə nə zveniˈmɛndə e alˈlora ˈsemmə ˈitə di ˈkorʦə i na ˈsɛra parˈtivə ˈivə aˈtina a kjaˈma ʎə pəkˈke nən ʧə ˈʃteva teˈlɛfənə nən ʧə ˈʃtɛa ˈnjɛndə a ˈpjedə a ˈpjedə ˈpartə ˈvaʎʎə aˈtina ˈkommə sə ˈkjama ˈkwiʎʎə ʎə dotˈtorə dotˈtorə aˈmatə itˈʃivə dotˈto dotˈto vjˈenə ˈfɔrə pəkˈke ˈfratəmə sə nɛ kaˈdutə nˈdɛrra sɛ zveˈnutə nən ˈsatʧə ke ʎɛ sətˈʧjesə ʎə kjaˈmammə e ˈkwiʎʎə nən ˈʣə rəˈveʎʎə e lˈlora ˈissə ˈdessə ˈvanə alla ˈkasa e dˈdaʎʎə nə ˈbjeʎʎə zbəndəˈlonə sə nən ˈʦɛ rəvəʎʎatə e la ˈprossima ˈvɔta ke ʎə sətˈʧɛdə datˈʧiʎʎə kju fˈfɔrtə ke ˈpwo pəkˈke ˈkwiʎʎə ˈʃta dəvənˈta akkuˈʃi ka ˈɛ faˈnatəkə ka ˈsɔ ˈfa ˈsɔ ˈfa kɔkkɔˈla pəkˈke sə ˈvedə ka ˈmamməta a tte tə vɔ bˈbɛnə e a ˈissə ˈpɛnʣə ka no ˈkissə sə ˈkredə ka nə ʎə ka nən ʎə va trəˈvɛnnə e alˈlo ˈkwannə ˈsɔ ˈita alla ˈkasa s ˈɛra rəpiʎˈʎatə ˈtuttə ˈkosə ˈpwo nəkɔkonə ˈɔppə ˈsə zveˈni ˈnatu ˈvɔta i ˈkommə ʎə ˈivə vəˈʧinə ʎ ˈivə nə bˈbjeʎʎə ʃkiafˈfonə bˈbjeʎʎə ˈrwossə s arˈritʦi ˈfeʧə a a da nˈdannə n ɛ sətˈʧjesə kju ˈnjendə ʧaˈvɛttə radˈʤonə ʎə ˈmjedəkə aˈmata kaˈpitə e ʎi so ndˈzomma da nˈdannə so salˈvatə ˈpurə mio fraˈtɛllə e ˈɛkkə la ˈvita ˈmia
[racc.:] E invece tuo padre dove lavorava?
[inf.:] paˈpa ˈprimə ˈjeva alla muraˈtura ˈdɔppə ma ʎə ˈdevənə ˈtrwoppə ˈpwokə no ˈpure ˈlui pəkˈke nən ʧə ˈʃtea tantə laˈvorə nən ˈɛmmə ˈtrwoppa dˈʤɛndə pə pəˈtɛ kamˈpa no e allə dˈdoppə kəmənˈʤɛttə a ˈi a faˈtja alla karˈtjerə peˈrɔ ˈprima ˈprimə də ˈi alla karˈtjera ˈʃtɛmmə nə ˈpɔkə ˈmalə pəkˈke diˈfatti na ˈvɔta ˈmamma nən təˈnɛmmə ˈnjendə no nən pəˈtɛmmə nən təˈnɛmmə ˈnjɛndə pə mandˈʤa no ˈtʧena ˈnjɛndə alˈlora ˈfeʧə ˈmamma sa ke ɛ mo ˈvaʎʎə atˈto a nna ˈsɔrə mɛ mə ˈvaʎʎə fa da na paˈnɛlla də ˈpanə ˈpwo ˈkwandə lə ˈfatʧə i ʧə l arˈrɛnnə ˈkwannə ˈɛ itə ˈlɔkə alla ˈsɔrə e la ˈsɔrə ˈdessə ae nən tə lə ˈpotʦə ˈda lə ˈpanə ˈi addəˈmanə ˈtjengə la dˈʤɛndə a mˈmɛtə nən tə ˈpɔtʦə da lə ˈpanə nən tə ˈpɔtʦə ajuˈtwa ə ˈfeʧə ˈmamma e va bˈbwonə alˈlora mə ˈlassə lə faˈmeʎʎə mɛ adˈdjunə e va bˈbuonə mə nə ˈvaʎʎə ˈmamma sə nə vəˈneva kjaɲˈɲɛnnə alla ˈkasa e ngunˈdrata na siɲˈɲora e ʎə ˈdessə n ˈamika se ʎə ˈdessə ke ssi fˈfattə nɛ marjaˈlwi e karməˈnɛ ˈfeʧə ˈmamma ɛ mə nə ʃtɔnɡ a i alla ˈkasa ˈʃtonɡə dispeˈrata pəkˈke nən ˈtjenɡə ˈmankə n əkˈkonə lə ˈpanə ˈkiʎʎə waʎˈʎunə ˈʃtannə ˈtuttə a ˈkjaɲɲə ke ʎə ˈtɛ ˈfamə nən ˈsatʧə manˈki ˈkommə ˈdink a ˈfa e ˈkella si karməˈnɛlla ˈdessə ˈvjenə ˈekkə a me marjaˈlwi ˈiʃə mə sɔ ˈfattə ˈmo la fərəˈnata ə ˈpanə e ʎə ˈdɛttə lə ˈpanə na paɲˈɲɔtta də ˈpanə a ˈmamma ˈkwandə ɛ rəvəˈnuta ˈalla ˈkasa ˈmamma dessə a pˈpadrəmə a ʤwˈa ʤwˈa addəˈmanə nən ʧi ˈammə ˈlɔkə a sˈsorəma ɛ a mˈmɛtə pəkˈke pəkˈke m ɛ nəˈɡatə lə ˈpanə allə faˈmeʎʎə mɛ sa ke faˈʧemə ˈjammə a mˈmɛtə ke karməˈnɛlla e va bˈbuonə ˈfeʧə paˈpa alˈlora su ˈitə ˈbjeʎʎə a mˈmɛtə ˈlɔkə a karməˈnɛlla e ˈkella pə la ˈsera ʎɛ ˈatə lə ˈpanə ʎɛ ˈatə ʎə makkaˈrunə ˈpurə ˈkwottə pə ˈtuttə ˈkwandə nu e ˈpwo ˈjɛttə la ˈsɔrə e ʎə ˈdessə e marjaˈlwi ˈnəveʧə ə vəˈni a trəsˈka ˈikkə a ˈmɛtə ˈikkə a mme ddo si ˈiti a kki m ɛ ˈatə lə ˈpanə ˈessə ˈmamma e ˈessə a me si vˈviʃtə ke m ɛ ˈfattə ˈsɔrəma nən m ɛ ˈatə lə ˈpanə e si fˈfattə bˈbwonə ma dəˈʧivə i ʧə s ˈitə aiˈtwa ʦi karməˈnɛlla alˈmenə ˈsemmə maɲˈɲatə e bˈbivətə pəkˈke ˈissə ˈpurə ˈjevənə a faˈtja ˈkwandə ˈɛmmə kju ˈpikkolə ˈnu mika pə ˈkommə faˈʧeva ˈpwo n ˈavətu ˈvɔta mə nə sɔ ˈitə mə manˈnarənə ke nna ˈfemməna a pˈparʦə…. ʹndzomma a faˈtja akkuˈʃiə e dˈdessə a mme ˈiʧə sa ke fa adriˈa i tə ˈmannə ˈtuttə llə ˈmmatinə aˈtina pəˈrɔ tje i allə ˈtʧinɡə ke na kaˈneʃtra ˈnɡapə təˈneva tridətˈʧannə i kə nna kaˈneʃtra ˈnɡapə aˈveva i a pərˈta lə ˈlattə aˈtina lə ˈpwortə a unə ke ʃta aˈtina nna pəˈteka e pwo ˈvaʎʎə i mə lə ˈvaʎʎə a vˈvennə e ˈi ˈtuttə lə mmaˈtinə ˈavea parˈti allə ˈʧingə ˈavea i a aˈtina ˈʃtavə kə nna kaˈneʃtra ˈnɡapə ˈavea i a pərˈta ʃtə ˈlattə aˈtina e nən mə pəˈteva ˈmanɡə fərəˈma pəkˈke se i mə pəˈsava nən mə pəˈteva ˈmanɡə rəɡmettə ˈnɡapə la kaˈneʃtra ˈkommə la pərˈtava ke təˈnevə ˈtuttə bbiˈdunə ˈendə ˈʃtevənə bidunˈʧinə e ˈkwellə se i mə nɡanˈdava lə vətəˈkava no e alˈlora mə lə sɔ ˈuta pərˈta alləˈʃi e ˈjeva aˈtina ˈtuttə lə mmaˈtinə ˈkeʃta mə ˈdeva ˈpurə ˈessa mə ˈdeva ʧinɡtˈʃjentə ˈlirə ma fəssaˈri e nˈjwornə dətˈʃivə i ma i mə nˈadʤa ʃta ˈjekkə ˈsɛnʦa maɲˈɲa ˈpurə ˈjekkə ˈsɛnʦa bˈbevə a i a ffa ʃta faˈti aˈtinə sa ke ɛ i mə nə rəˈvaʎʎə ˈalla ˈkasa me mə ˈvwoʎʎə maɲˈɲa ˈpanə e tʧəˈpolla ke ˈmmamma e pˈpatrəmə kə ʎə əfrjatə mie ma ˈjekkə nən ʧə əˈvwoʎʎə ʃta kju e mmə nə ˈivə ˈpurə da ˈkella pəkˈke ˈlɔkə nən ˈʃtea bˈbona m arrakkunˈtava ˈtuttə lə ˈkɔsə ˈpatʦə la ˈsera ˈlɔkə rəʃˈʃeva nə ˈspirətə ˈlɔkə rəʃˈʃea nˈavətə e i mə mətˈtea paˈura dətˈʃivə i ma i nən mə nə ˈvaʎʎə ˈpurə aˈtina la mmaˈtini ppə na ˈʃtrada ˈbbrutta ˈlɔkə ppə nna ˈkɔʃta ˈtuttə ˈskurə e iə ˈtjenɡə təˈne ʃta paˈura nˈɡwoʎʎə no no nən lə ˈvwoʎʎə fa kkju ˈkweʃtə tuʎˈʎivə ʎə faɡotˈtjeʎʎə mə ʎitˈtjavə alla fəˈnwɛʃtra e mmə nə skapˈpavə vəˈnivə abˈballə a ˈmmamma ˈkommə arrəˈvja alla ˈkasa ˈfeʧə ˈmamma si ˈfattə bˈbwonə ˈʃtattə ˈjekkə ke ˈʃtattə ke nu pwo a kwinnəˈʧannə so ˈitə in ˈbɛlʤə mə fatˈʃjerənə nə konˈtrattə mə nə so ˈitə ˈpurə in ˈbɛldʤə krəˈdɛnnə ka trəˈvava la fərˈtunu inˈveʧə ˈlɔkə so trəˈvatə n ˈata faˈmiʎʎa manˈnadʤa ʎə ˈwai ke m ɛ ˈfattə pasˈsajə ˈkɔmmə arrəˈvjavə ˈlɔkə ˈkella ʎi ˈjwornə nən ʣaˈpeva no parˈla ˈmankə lə ttaˈljanə i mə ˈleva fa parˈla franˈʤesə e tʦabbətˈtava ə ˈdiʧə də ka aˈveva i nˈʤima a tˈtɔʎʎə nə ˈʦwakkə a ttɔ nə ˈtʦwakkə dətˈʃeva i a ˈkeʃta ma ˈdimmə sˈpjeɡəmə ke ˈtjenga fa i nən kaˈpiskə ˈnjendə asˈpɛtta nə ˈpɔkə ˈjwornə no e ˈkella mə dətˈʃeva mə ˈmessə nə ˈlibbrə anˈnadʣə frandˈʒesə e ttaˈljanə i aˈveva ˈlɛdʤə ˈkwellə ke dətˈʃeva ˈessa e alləˈʧi faˈʧivə indˈzomma ˈɔppə ˈkwinnəʃiˈjwornə m ˈɛra ˈpurə mbaˈratə nə ˈpɔkə ə franˈʤesə peˈrɔ ˈdɔppə kəmənˈʣarənə ˈpurə ˈissə a ˈdarəmə a maɲˈɲa ˈpwokə ˈissə maɲˈɲavənə bəˈvevənə ˈjevənə a ˈspassə e i ˈeva ˈtutta la ˈnɔttə afˈfinə a mesaˈnɔttə a pəˈli la ˈkasa a fa pələdˈʣjə ˈɛra dotˈtorə e aˈveva warˈda ˈpurə tre waʎˈʎunə təˈneva aˈveva təˈne ʃtə waʎˈʎunə aˈvea pəˈli la ˈkasa aˈvea warˈdajə ˈpurə la ˈdʤɛndə ke vəˈnevənə a ˈaʎʎə ˈʃtudjə e ˈkwellə ˈmanɡə mə ˈjɛttə ˈbbwonə ˈpwo mə ˈdɛttə nə ʃkjafˈfonə pəkˈke nən vəˈlivə akkjapˈpa no mə pərˈtavə ʎə ˈpjattə e dˈdivə ammaʎˈʎa ˈaʎʎə ˈwattə no pəˈrɔ a ˈʃtə ˈwattə ʧə lə so ˈmmissə nˈtɛrra ammaʎˈʎa ˈkella mə ˈvennə vəˈʃinə e mə ˈdɛttə nə ʃkjafˈfonə pəkˈke ˈdiʃə ka i ʎ aˈveva ˈmettə ˈdendə ʎə ˈpjattə ammaʎˈʎa no ˈndɛrra i ˈʃtea abbiˈtwatə akkuˈʃi ˈjekkə a mme ke nə saˈpeva i ˈkwellə ke aˈvea fa e pwo ˈivə alla polidˈʣia i peˈrɔ pəkˈke mə ˈfeʧə ʃˈʃi lə ˈsanɡə ˈaʎʎə ˈnasə dətˈʃivə i ˈvaʎʎə alla polidˈʣia so ˈitə alla polidˈʣia ma ˈkella kiˈsa ˈkwanda ʎ ɛ atə la saˈra paˈɡata e ɛ vənˈʤutə ˈessa indˈzomma i mə so ˈuta bˈbjeʎʎə ʃta ˈsitti ˈpwo mə ˈdessə la polidˈʣia ke vwo fa ttu ʃta kkwa o tu i all iˈtalja ˈvwoʎʎ i all iˈtalja dətˈʃivə nən ʧə ˈvwoʎʎə ˈʃta ˈjekkə e mə nə so rəvəˈnuta all iˈtalja e ˈɛkkə aˈpwo so nɡunˈdratə maˈritəmə mə ˈsɔ spuˈsata
[racc.:] Ma tu ci sei andata a scuola?
[inf.:] si so fˈˈfatta afˈfinə alla ˈkwinda
[racc.:] La quinta elementare?
[inf.:] la ˈkwinda elemenˈdare
[racc.:] E dove, però?
[inf.:] aˈtina ˈprima a oˈponte ˈmɛlfa e ˈpɔi a aˈtina
[racc.:] C’erano proprio le scuole?
[inf.:] si si si ˈɛra ˈmiʃta peˈrɔ ɛ ˈʃtavənə ˈtutte raˈɡatʦɛ raˈɡatʦə ˈtuttə ˈmiʃtə diˈfatti na ˈvɔlta mə ʃtrapˈparənə nə ˈkwammə nə kapˈpɔttə ʎə waʎˈʎunə pəkˈke ˈɛrənə ˈtuttə ˈmaskjə ˈpurə ˈstɛmmə ˈɛrənə ˈkwattə ɔ ˈʧinɡə ˈfemmənə e ssei ˈsettə ˈmaskjə mə ʃtratˈʧarənə nə kapˈpɔttə pwo nə profesˈsorə mə ˈdessə ˈvjenə alla ˈkasa mɛ ka ʃta ˈmoʎʎəma ke sa ˈkoʧə tə ʎə ˈfatʧə arrappətˈʦa pəkˈke ˈi kiɲˈɲeva ˈkɔmmə ˈfatʧə ˈmokke ˈvvaʎʎə alla ˈkasa ki ʎɔ sənˈti paˈpa ˈsjentə lə matˈʦatə ke ˈkwiʎʎə mə ˈtiri mə təˈrjava ndˈzomma ˈɔɲɲi kˈkɔsa ke faˈʧea ˈmalə mə ˈtrjava ˈdiʧə no ta dje kompɔrˈta bˈbɔna a kompɔrˈta bˈbɔna ma nn ˈɛra ˈkolpa mia e alˈlora ʃta siɲˈɲora mɛ bˈbjeʎʎə arrappətˈʦatə ʎə kapˈpɔttə e ˈpwo ʎi ˈjwornə apˈprjessə ʎə pərˈtavə na bˈbɛlla bˈbuʃta də ˈfavə pəˈsjeʎʎə pəkˈke m ˈɛra ˈfattə ʃtə laˈvorə indˈzomma e ˈɛssə pwo mə mbaˈravə də i a ˈkoʧə vəˈleva i a ˈkoʧə a ffa la ˈsarta iʧə mo ˈfatʧə la ˈsarta ˈvaʎʎə ˈentə ʃta ʃta siɲˈɲora ke mə faˈʧeva mə vəˈleva fa fa la ˈsarta inˈveʧə də ˈfarəmə mbaˈra a ˈkkoʧə ˈkella sə faˈʧeva laˈva ʎə kalzetˈtinə lə maʎˈʎettə sə faˈʧea laˈva lə ˈpjatta faˈʧea fa ˈtuttə lə ˈkosə ke nən aˈvea ˈkwellə ke nən mə sərˈveva də fa ka lə saˈpea fa i peˈro i pə fa vəˈde a mˈmamma e paˈpa ka ˈjeva a ˈkkoʧə mə mətˈteva ˈtuttə filə ˈngwoʎʎə pə fa vəˈde ka ˈɛra ˈʃtata a kˈkoʧə ma nən ˈɛra ˈverə ˈnonə nən ˈɛra kəˈʧjutə pə ˈnjɛndə ka ˈkella siɲˈɲora sə faˈʧea ˈfajə lə sərˈvesjə də ˈkasa e nə ˈjwornə ʧə dətˈʃivə ətˈʃivə siɲˈɲorə arˈnoldə sə kjaˈmava i sɔ vəˈnutu ˈekkə pə mbaˈrarmə ə ˈkkoʧə nno pə vəˈni a laˈva lə ˈpjatta ka lə ˈpjatta lə ˈlavə dall eˈta ə djeˈʧannə i lə ˈsatʧə laˈva bˈbɔnə e ˈfeʧə ˈessa e pərˈʧjo tə lə ˈfatʧə fa ka sɔ ˈvviʃtə ka lə sa ˈfajə e i dəˈʧivə ma i sɔ vəˈnuta pə a mbaˈrarəmə a ˈkkoʧə e pwo mə nə sɔ ˈiti ˈpurə da ˈlɔkə pəkˈkejə pwo so ˈitə allə ˈmonəkə mə ˈleva mbaˈra a rikaˈma e ˈlɔkə ˈʃtea suɔr gereˈmia ˈkeʃta m ɛ vəˈlutə bˈbenə pur ˈessa nəˈmwarə ˈʃta ˈmonəka
[racc.:] E dove stavano queste monache?
[inf.:] ɛ adˈdo ʃta mo la bibbljoˈtɛka lla ˈʃtavənə lə ˈmonakə e i ˈlɔkə mə sɔ ˈkeʃta majuˈtava mə mbaˈrava a rikaˈma m ɛ mbaˈratə ə ffa ˈtanda ˈkɔsə pwo allə ˈkwattə mə ˈdea nə bˈbjeʎʎə spunˈdinə e dətˈʃeva tˈʦitta pəˈrɔ nən lə dəˈʧissə alˈlatə ɛ ˈɛkkətə ʎə spunˈdinə e vatˈtennə bˈbjeʎʎə alla ˈkasa ke ˈkwiʎʎə spunˈdinə mˈmanə i bˈbjeʎʎə pərˈtava addətəˈnjatə e ʎə pərˈtava ai ˈmjei fraˈtɛlli kaˈpitə ˈɛssə la ˈviti ke sɔ fattə i
[racc.:] E invece al tempo tuo che si credeva? Nei malocchi…
[inf.:] ˈtuttə ˈtuttə a ˈkɔsə ʎə maˈlwokkjə
[racc.:] E cosa ti raccontavano?
[inf.:] ʎə ˈvjermənə no mə dətˈʃevənə pre ˈsɛmpjə ˈfratəmə lə ˈʃtessə no na ˈnɔttə sə ˈstea a mməˈrijə ˈʃteva ˈmalə ˈmalə ˈmalə alˈlora dessə ˈmamma oidˈdi ˈkwiʃtə ˈtɛ ʎə ˈvjermənə di ˈnɔttə allə tre ˈsemmə parˈtutə i e ˈmmamma e semm ˈitə aˈdavətə a nna siɲˈɲora ke nɡanˈdava ʎə ˈvjermənə semmˈitə ˈlɔkə e ˈkeʃta ʎ ɛ ˈittə oidˈdi kɛ nganˈdatə ʎə ˈvjermənə ˈiʧə oidˈdi marjaˈlwi nən tʧarrəˈvjava a mmatəˈtinə ˈkwiʃtə sə məˈreva pəkˈke ˈiʧə təˈneva ˈtuttə la ˈpanʤa ˈtutta ˈkjena də ˈvjermənə abbətəˈnjatə ˈsatʧə ˈkommə ʎə təˈneva
[racc.:] E lei come faceva a saperlo?
[inf.:] e pəkˈke ˈiʧə ka sənˈteva la ˈpanʤa ˈdura e alˈlora pwo ˈiʧə portaˈmiʎʎə a misiˈwornə pəˈrɔ ˈfratəmə nən maɲˈɲava kkju pə ˈniɛndə nən maɲˈɲava ˈiʧə ka ˈdessə mo tə ˈfatʧə vəˈde ˈkwiʃtə waʎˈʎonə apˈpena so fˈfattə la ˈtɛrtʦa ˈvɔta tə ˈkjedə ammaɲˈɲa ˈkommə ʧə l ɛ ˈfattə la ˈtertʦa ˈvɔta ˈsubbətə ˈessə ˈpɛppə ˈiʧə a ma i ˈvwoʎʎə maɲˈɲa a me mə tɛ ˈfamə ˈkella siɲˈɲora ʎə ˈdɛttə ˈessa nə ˈpjetʦə də ˈpanə ˈdessə ˈtɛ ˈpɛ ˈmaɲɲətə lə ˈpanə sə maɲˈɲɛttə ˈkwellə ˈpanə ˈɔppə ddu tre ˈjwornə ke ˈɛra ˈʃtatə adˈdjunə ke ʎə gˈɡrandə ˈvjermənə e ʎə mmaˈlwokkjə lə ˈʃtessə prə ˈsɛmpjə lə ˈvakkə no ˈʃtevənə lə ˈvakkə aˈrajə nə ˈʧjertə ˈpuntə ʃtə ˈvakkə nən ʣə fərˈmavənə kəmənˈʣavənə a ˈkorrə faˈʧevənə ʎə ˈdjavələ indˈzomma va alˈlora ditˈʃevənə la dˈʤɛndə e ˈkissə swo mmaˈlwokkjə marjaˈlwi ka dˈdatə ʎə mmaˈlwokkjə vəˈneva na ˈfemməna vəˈʃinə ʎə nganˈdava ʎə faˈʃeva ʃtə mmaˈlwokkjə ʎə ləˈvava ʎə mmaˈlwokkjə e lə ˈvakkə rəkɔndiˈnwavənə a vˈvivə kɔmɔdaˈmɛntə e pə nnu ˈɛra alləˈʃi ndˈzomma ka ˈɛra ka ˈɛrənə nganˈdatə ʎə ˈvjermənə e ʎə mmaˈlwokkjə ʃea ˈtuttə ˈɛra ˈjuʃtə pə nnu
[racc.:] C’era anche chi leggeva le carte?
[inf.:] kˈkome no
[racc.:] Lo facevano?
[inf.:] kˈkome no lə faˈʧevənə ˈpurə ˈkweʃtə si e dˈdi ˈfatti la dˈʤɛndə ʧə krəˈdevənə pə nnə ˈpjetʦə də ˈpanə rəmaˈnevənə adˈdjunə ˈbaʃta ke ʦə ˈjevənə a təˈrja lə ˈkartə si kkaˈpitə pəkˈke ˈissə erənə kɔnˈvində ka kellə indɔviˈnavənə lə ˈkosə
[racc.:] E invece i giovani, prima di sposarsi, dove andavano, oltre a lavoare?
[inf.:] a nəˈʃjunu ˈvi
[racc.:] Come facevi a conoscere le altre persone? Nonno Peppe come hai fatto a conoscerlo?
[racc.:] Ognuno aiutava l’altro
[inf.:] Ognuno aiutava l’altro, si.
(16:02)

[racc.:] Invece dentro casa come stavate? Ognuna aveva la stanzetta sua?
[inf.:] No! Dove stavano questa stanze? La prima, prima di tutto avevamo solo una stanza, insomma eravamo tutti e cinque, cinque figli, quattro figli e mamma e papà, e stavamo tutti dentro una stanza, lì c’era la cucina, c’erano tre letti e dormivamo tutti insieme, ma eravamo tutti felici e contenti, insomma. All’infuori di quando si ubriacava papà, si ubriacava e faceva passare i guai a tutti quanti, però noi fratelli siamo sempre stati belli, sempre bene. Soltanto un fratello, il secondo, quello dopo di me, quando era piccolo gli veniva sempre uno svenimento e siamo andati di corsa, io una sera partii, andai ad Atina a chiamare… perché non c’era il telefono, non c’era niente, a piedi a piedi parto e vado ad Atina, come si chiama quello? Il dottore, dottor Amata e dissi “Dottore, dottore, vieni fuori perché mio fratello se ne è caduto per terra, è svenuto, non so cosa gli sia successo, lo chiamiamo ma quello non si risveglia” E allora lui disse: «Vai a casa e dagli uno bello schiaffone se non si è svegliato, e la prossima volta che gli succede daccelo più forte che puoi, perché quello sta diventando così perché è fanatico, perché vuole farsi coccolare, perché si vede che tua madre a te vuole bene e lui pensa di no. Quello si crede che non lo cerca». Allora quando sono andata a casa si era ripreso e tutto, un po’ dopo è svenuto un’altra volta, io come gli andai vicino gli diedi uno bello schiaffone, bello grande, si alzò e fece: «Ah!» Da quel momento non è successo più niente, aveva ragione il medico Amata, capito, e insomma da allora ho salvato anche mio fratello. E ecco la mia vita.
[racc.:] E invece tuo padre dove lavorava?
[inf.:] Papà prima faceva il muratore, dopo, ma gli davano troppo poco pure a lui,
(18:03)
perché non c’era molto lavoro, eravamo troppe persone per poter campare, no, e dopo iniziò a lavorare in cartiera. Però prima di andare in cartiera stavamo un po’ male perché, infatti una volta mamma, non avevamo niente, no, non potevamo, non avevamo niente da mangiare, né cena, niente, allora disse mamma: «Sai che faccio, adesso vado a prendere da una mia sorella e mi faccio dare una pagnotta di pane, poi quando lo faccio io ce lo restituisco». Quando è andata lì, dalla sorella, la sorella le disse: «Non te lo posso dare il pane, domani ha le persone a mietere, non te lo posso dare il pane, non ti posso aiutare». Mamma disse: «E va bene allora, lasci i miei figli a digiuno, e va bene, me ne vado». Mamma tornava piangendo a casa, quando incontrò una signora che le disse, un’amica sua, che le disse: «Cosa ti è successo Marialuisa?» «E… Carminella – disse mamma – me ne sto tornano a casa, sono disperata perché non ho neanche un po’ di pane, quei bambini stanno tutti piangendo perché hanno fame, non so neanche io come devo fare». E Carminella disse: «vieni qui da me Marialuisa, ho appena sfornato il pane» e le diede il pane, una pagnotta di pane a mamma. Quando è tornata a casa disse a mio padre: «Giovanni, Giovanni, domani non ci andiamo a mietere da mia sorella» «Perché?» «Perché ha negato il pane ai miei figli! Sai cosa facciamo? Andiamo a mietere con Carminella» «E va bene» disse papà. Allora sono andati belli a mietere lì da Carminella, e quella poi la sera gli ha dato il pane, gli ha dato i maccheroni, cotti pure, per tutti noi. Poi andò la sorella e le disse: «Marialuisa invece di venire a mietere qui da me dove sei andata?» «Da chi mi ha dato il pane!» disse mamma. E, rivolgendosi a me, disse: «hai visto cosa mi ha fatto mia sorella! Non mi ha dato il pane!» «Hai fatto bene mamma – dissi io – sei andata ad aiutare Zia Carminella, almeno abbiamo mangiato e bevuto!» Perché anche loro andavano a lavorare quando eravamo piccoli noi, altrimenti come facevano.
(20:01)
Poi un’altra volto me ne sono andata, mi mandarono con una signora a par senale, insomma a lavorare, così, e mi disse: «Sai cosa fai Adriana, io ti mando tutte le mattine ad Atina, però devi andare alle cinque». Con un cesto sulla testa, io avevo tredici anni, con un cesto sulla testa dovevo andare a portare il latte ad Atina. Lo porti da una che sta ad Atina, ad un negozio e poi vado io e lo vado a vendere. Io tutte le mattine dovevo partire alle cinque, dovevo andare ad Atina, con un cesto sulla testa, dovevo andare a portare questo latte ad Atina e non mi potevo neanche fermare perché se io mi poggiavo non mi potevo più rimettere il cesto sulla testa, come la portavo, perché avevo tutti bidoni, dentro c’erano i bidoncini. E se io mi inclinavo le rovesciavo. Allora le ho dovute portare in quel modo. E Andavo ad Atina tutte le mattina. Questa mi dava, anche lei mi dava cinquecento lire, ma sciocchezze, e un giorno dissi: «Ma io devo stare qui senza mangiare anche qui, senza bere, ad andare a fare questo lavoraccio ad Atina! Sai una cosa, io me ne torno a casa, voglio mangiare pane e cipolla con mamma e papà, con i miei fratelli, ma qui non ci voglio stare più». E me ne andai anche da quella perché lì non stavo bene. Mi raccontava tutte le cose pazze la sera, lì usciva uno spirito, lì ne usciva un altro e io avevo paura. Dissi: «Ma io me ne vado anche ad Atina la mattina, per una strada molto brutta, su di un dirupo, tutti buio, e devo avere questa paura addosso! No, no, non lo voglio fare più questo». Presi il mio fagottino, lo buttai dalla finestra e me ne scappai, tornai giù da mamma. Appena arrivai a casa disse mamma: «Hai fatto bene! Rimani qui, resta qui con noi». Poi a quindici anni sono andata in Belgio, mi fecero un contratto, e me ne sono andata anche in Belgio, credendo di trovare la fortuna. Invece lì ho trovato un’altra famiglia, mannaggia i guai che mi ha fatto passare! Appena arrivai lì quella, il giorno non sapevo parlare neanche l’italiano io, mi voleva far parlare in francese! E continuava a ripetere che dovevo andare sopra a prendere un sacco, a prendere un sacco.
(22:00)
Dicevo io a questa: «Ma dimmi, spiegami cosa devo fare, io non capisco niente, aspetta un po’ di giorni». E quella mi mise davanti un libro di francese e italiano, io dovevo leggere quello che diceva lei. E così feci, insomma dopo quindici giorni avevo anche imparato un po’ di francese, però dopo iniziarono anche loro a darmi poco da mangiare. Loro mangiavano, bevevano, andavano a passeggio mentre io dovevo stare tutta la notte, fino a mezzanotte a pulire la casa, a fare le pulizie. Era un dottore e io dovevo anche guardare tre ragazzi, dovevo tenere questi ragazzi, dovevo pulire la casa, dovevo guardare anche la gente che arrivava in quello studio… e quello neanche mi andò bene. Poi mi diede anche uno schiaffone perché non ho voluto prendere, no portai il piatto e diedi da mangiare al gatto, però al gatto l’ho messo per terra il cibo, quella mi venne vicino e mi diede uno schiaffone perché diceva che io lo dovevo mettere nel piatto il cibo, non per terra. Io ero abituata così qui da me, cosa ne sapevo io di quello che dovevo fare… Poi andai dalla polizia, io però, perché mi fece uscire il sangue dal naso, dissi: «Io vado dalla polizia!». Sono andata dalla polizia ma quella chissà quanto gli ha dato, li avrà pagati, ed ha vinto lei, insomma. Io ho dovuto stare bella zitta. Poi mi disse la polizia: «Cosa vuoi fare? Vuoi stare qui vuoi tornare in Italia?» «Voglio andare in Italia – dissi – non ci voglio stare più qui» e sono tornata in Italia. E qui poi ho incontrato mio marito e mi sono sposata.
[racc.:] Ma tu ci sei andata a scuola?
[inf.:] Si, ho fatto fino alla quinta
[racc.:] La quinta elementare?
[inf.:] La quinta elementare.
[racc.:] E dove, però?
[inf.:] Ad Atina, prima a Ponte Melfa e poi ad Atina.
[racc.:] C’erano proprio le scuole?
[inf.:] Si, si, era mista però, c’erano tutti ragazze e ragazzi, tutti misti. Infatti una volta mi strapparono un grembiule, un cappotto, i ragazzi, perché erano tutti maschi, c’erano anche... erano quattro o cinque femmine e sei o sette maschi. Mi strapparono un cappotto, poi un professore mi disse: «Vieni a casa mia perché c’è mia moglie che sa cucire e te lo faccio rammendare» Perché io piangevo: «Come faccio quando vado a casa chi lo vuol sentire papà chissà quante botte, mi picchia». Mi picchiava, insomma,
(24:00)
ogni cosa che facevo di male mi picchiava, diceva: «Ti devi comportare bene, ti devi comportare bene» ma non era colpa mia. Allora questa signora mi bello rammendò il cappotto, poi il giorno dopo le portai una bella busta di fave, piselli, perché mi aveva fatto questo lavoro, insomma. E ecco. Poi imparai ad andare a cucire, volevo andare a cucire, a fare la sarta, dissi adesso faccio la sarta. Andai dentro, da questa signora che mi faceva, chi voleva farmi fare la sarta, ma invece di insegnarmi a cucire quella si faceva lavare i calzettoni, e magliette, si faceva lavare i piatti, mi faceva fare tutte le cose che non dovevo, quello che non mi serviva fare perché le sapevo fare. Io però per far vedere a mamma e papà che andavo a cucire mi mettevo tutti fili addosso per far vedere che ero stata a cucire. Ma non era vero, non avevo cucito per niente perché quella signora, si faceva fare tutti i servizi di casa. Un giorno le dissi «Signora Arnolda – così si chiamava – io sono venuta qui per imparare a cucire, non per venire a lavare i piatti. Perché i piatti li lavo dall’età di dieci anni, e li so lavare bene» e lei disse «Perciò te lo faccio fare, perché ho visto che lo sai fare» e io dicevo «Ma io sono venuta per imparare a cucire!» e me ne sono andata da lì. Poi sono andata dalle suore, volevo imparare a ricamare e lì c’era Suor Geremia, questa mi ha voluto tanto bene anche lei, questa monaca.
[racc.:] E dove stavano queste suore?
[inf.:] Dove sta adesso la biblioteca, lì stavano le suore e io lì mi sono … questa mi aiutava, mi insegnava a ricamare, mi ha insegnato di fare tante cose. Poi alle quattro mi dava uno bello spuntino e diceva «Zitta però, non lo dire alle altre, eccoti lo spuntino e vattene bella a casa» Con quello spuntino in mano io lo portavo bello avvolto e lo portavo ai miei fratelli. Capito, ecco la vita che ho fatto io.
[racc.:] E invece al tempo tuo in cosa si credeva? Nei miracoli …
[inf.:] Tutto, tutte le cose, i malocchi
[racc.:] E cosa ti raccontavano?
[inf.:] I vermi,
(26:00)
mi dicevano, per esempio mio fratello, lo stesso, una notte stava per morire, stava male male male, allora disse mamma «Oddio! Questo ha i vermi!» Di notte, alle tre, siamo partiti, io e mamma e siamo andate sopra ad una signora che incantava i serpenti. Siamo andati lì e questa gli ha detto: «Oddio – questa che incantava i vermi – Oddio Marialuisa non ci sarebbe arrivato alla mattina, questo moriva» disse, perché aveva tutta la pancia piena di vermi arrotolati, non so come faceva ad averli.
[racc.:] E lei come lo faceva a sapere?
[inf.:] Perché diceva che sentiva la pancia dura e allora, poi disse «Portamelo a mezzogiorno», però mio fratello non mangiava più per niente, non mangiava, disse «Adesso ti faccio vedere questo bambino, appena ho fatto la terza volta, ti chiede di mangiare». Appena ce lo ha fatto la terza volta, subito disse Peppe «Mamma i voglio mangiare, io ho fame» Quella signora gli diede lei un pezzo di pane, disse «Tieni Peppe, mangiati il pane» Mangiò quel pane dopo due o tre giorni di digiuno per tutti i vermi. E i malocchi lo stesso, per esempio le vacche, c’erano le vacche ad arare, ad un certo punto queste vacche non si fermavano, iniziavano a correre, facevano i diavoli insomma, allora dicevano le persone “Questi sono malocchi Marialuisa, ti hanno dato i malocchi» Veniva una femmina vicino, gli faceva questo malocchio, gli toglieva i malocchi e le vacche continuavano a vivere comodamente, e per noi era così! Insomma era che avevamo incantato i vermi e i malocchi, era tutto giusto per noi.
[racc.:] C’era anche chi leggeva le carte?
[inf.:] Come no!
[racc.:] Lo facevano?
[inf.:] Come no! Facevano anche questo! Si e infatti la gente ci credeva, per un pezzo di pane, restavano a digiuno basta che andavano a tirare le carte, hai capito, perché loro erano convinti che quello indovinava le cose.
[racc.:] E invece i giovani, prima di sposarsi, dove andavano, oltre a lavorare?
[inf.:] Da nessuna parte!
[racc.:] Come facevi a conoscere le altre persone? Nonno Peppe come hai fatto a conoscerlo?


Tools personali
Atina