Veniva ucciso un maiale ogni anno, quindi?
he... ɔɲː 'anːə 'unə ke tʃə fi'ʃivə... Più di uno?nɔ nɔ... he... nu a'vamə 'sɛtːə 'ɔtːə pər'sonə ma 'unə n amːat'ːsavə ʎ'atə ʎə vən'ːivə nɔ... pək'ːe fi'ʃivə lə sa'tʃitːʃə lə prə'sutːə... 'ɛsːə... E del maiale non si buttava via niente? he... e kə bːu'tːavə nɔ... hɛ... bːu'tːavə... kwanːə ʎ 'ivə pu'litə... ʎ 'ivə... Neanche cervello e sangue?'si 'si... lu 'saŋgə 'purə 'si 'si... 'fiʃə... lu 'saŋgə o 'kelːə kwaʎ'ːatə o'kelːə... saŋgwi'natːʃə... 'iŋk... mət'ːivə 'dentə 'komə 'alːə... 'komə 'alːə'kɔsə 'lɔkə... he... 'komə 'alːə sa'ʃitːʃə... i 'mo mə n am'ːatːsə nu 'pokəma... a 'kːelːə də 'mia sɔ'relːa... aŋ'kora ʎə 'fa nɔ... al'ːora 'unə fi'ʃamə'mesə iə m'ːesə 'mia sɔ'relːa dːʒusəp'ːina 'tʃertə 'vɔtə... se lːa 'sa... 'vɛ ku m'ːe 'kelːa 'fjakːa 'fjakːa... he... ma nu ad 'artʃə 'pokə tʃə və'namə... pə lːə 'fa a m'ːia sɔ'relːa a rːɔkːa'sekːa...
Come si prepara il sanguinaccio?
lə... saŋgwi'natːʃə... lu... lu... 'saŋgə nɔ... 'kwandə 'ɛʃːə a... a ʎu ma'jalə 'ŋkanːa... lə d'ːʒirə kə nən sə... kə nən sə 'kwaʎːa... i pːo lə... tʃə 'mitːə ma'garə nuk'ːonə də 'doltʃe tʃə sə mət'ːea... nuk'ːonə də tər'ːonə nuk'ːonə də nu'tʃɛlːə... sta 'rɔbːa... po lə 'mitːə 'dentə ʎə... le bːu'delːa 'komːə 'alːe sa'ʃitːʃe i p'ːo lə 'kɔʃə 'tutːə 'dentə na... na ra'mina... hi... k'ːiʎːə 'ɛ kːja'matə ʎu saŋgwi'natːʃə... ma a rːɔkːa'sekːa lo 'favə aŋ'kora... nu 'ekːə nə ʎə fiʃa'vamə pək'ːe... lə kwaʎ'ːavə lu'saŋgə... 'tutːə in'dzjɛmə e las'ːavə nuk'ːonə... 'kelːə sə kwaʎ'ːava po lə ku'ʃivə alː 'akːwa... i p'ːo nə 'divə nu 'petːsə pə d 'u i 'ɛsːə... nə fiʃa'vamə... iɱ'veʃə a rːɔkːa'sekːa fi'ʃevanə 'sɛmpə... ʎə 'favə 'purə'mo ʎu... saŋgwi'natːʃə...
A Natale si cucinava qualcosa di particolare?
'si 'si 'si... a nːa'talə le pit'ːselːə fiʃa'vamə... fiʃa'vamə ka d'ːoltʃə... fi'ʃivə... hɛ... la 'saɲːa... fi'ʃivə ʎi pupa'rolə rə'kinə... 'tutːa sta 'rɔbːa akːu'si... k'ːju 'tːantə le pit'ːselːə 'fritːə nɔ... s am'ːasːanə...
Anche il cappone?
he... ʎu kap'ːonə 'si... tʃə ʎi maɲːa'vamə ʎu kap'ːonə... he... 'unə tənə maɲ'ːavə nɔ... ʎ 'atə ʎə vən'ːivə... Come si fa con i maiali, quindi...he... 'komə a ʎu ma'jalə... 'diʃə 'ɛ nːa'talə atːʃi'damə ʎu ma'jalə... 'ɛnːa 'fɛsta... atːʃida'ːmə ʎu pul'ːastrə... 'mo sə 'kompra 'sɛmpə də 'karnə e v'ːia... ma na 'vɔta kumpra'vamə... atːʃi'divə nu pul'ːastrə'kwanːə 'ɛra na 'fɛsta e tə ʎi maɲ'ːavə... la 'karnə sə nə maɲ'ːava'poka nɔ... tʃə maɲːa'vamə 'sɛmpə pa'tatə... 'ɛsːə... 'rɔbːa asːu'si... mi'nɛstra... 'fasta... asːu'si... lə sa'ʃitːʃə 'kwanːə fiʃa'vamə lu 'fenə fiʃa'vamə a v'ːeʃəta... i p'ːo mət'ːivə lə sa'ʃitːʃə a ʎu 'sugə... maɲːa'vamə 'tutːə 'kwantə... asːu'si... o na 'kɔsa...
Che cosa si faceva la domenica?
'si... he... la 'pasta ku lː 'ɔva fiʃa'vamə... la 'pasta ku lː 'ɔva ko ʎu... Quella stesa...hɛ la stənːa'vamə ko ʎu... 'kosə... la taʎːa'vamə... 'sɛmpə la 'pasta ku lː 'ɔva la du'menəka nɔ... he... fi'ʃivənə ʎu 'sugə ko nːuk'ːonə də'karnə ko nːu pulːa'strɛʎːə... na 'kɔsa... 'sɛmpə... Oltre alla pasta all'uovo?he... a nːa 'fɛsta fi'ʃivə nuk'ːonə ku lːa 'saɲːa... mət'ːivə lə... Oltre al mangiare? Si andava a messa?he... tʃə parta'vamə a tːra'montə a p'ːjedə... i tʃə arːa'i... arːitːsa'vamə'alːə 'kwatːrə la mːa'tina... 'alːə 'kwatːrə mə 'parə ka tʃə 'ʃteva la... kom'ɛ kːja'matə... lə nu'vɛ... də lːa kun'tʃetːa... 'mo nən tʃə 'jamə 'maŋkəse 'stamə 'ekːə... iɱ'vetʃe na 'vɔta ja'vamə a 'pːedə... 'alːə 'kwatːə...'tutːə ad 'artʃə... 'kelːə ʎːu kɔlːi'onə noi də tra'montə... 'stea la 'krotʃə a s'ːanta 'krotʃə... ki arːi'vava 'primə... ki a'vɛra par'tutə 'primə mət'ːeva na 'prɛta 'ntʃima la 'krotʃə... i sːa'pivə ka... 'ɛra pas'ːata la... 'kelːə dəʎu kɔlːi'onə... i... i ja'vamə a... 'alːə nu've ad 'artʃə pək'ːe 'don... mar'tʃanə lə fi'ʃea 'lɛstə nɔ... mo nən lə 'favə pək'ːe 'maŋkə tʃə 'vavə...
Un tempo erano più sentite le feste religiose?
he... 'mo... 'fa k'ːju p'ːokə 'kosə... 'purə tʃə 'vavə... pe'rɔ... na 'vɔta 'ɛra k'ːju... tə par'tivə ap'ːɔsta ap'ːɔsta ad 'artʃə... pə ji 'alːa 'mesːa ad'artʃə... 'mo 'purə ku lːa 'makina ma... 'kiʎːə d'ːʒovanə nən tʃə 'vavə...'kiʎːə 'vekːjə s 'avə 'fatːə 'vekːjə... tʃə 'simə 'fatːə 'vekːjə... e 'jɛkːə... A piedi si raggiungevano anche città lontane come Napoli?'si 'si... i 'sɔ an'data a p'ːjedə 'alːa ma'ɔnːa lːa 'ʃivəta... ap'ːena pas'ːata la 'gwɛrːa... e... 'mio 'nɔnːo... 'ɛra 'tantə relid'ːʒonə nɔ... e al'ːora... 'desːə ki 'ɔ ve'ni 'alːa ma'ɔnːa 'lːa 'ʃivəta a 'pːedə... ma...'disːə i p'ːɔtːatə 'kesːa ma iə tə'neva d'ːudətʃ 'anːə... i tʃə 'ji... a p'ːjedə a p'ːjedə truə'vamə 'tutːə lə 'vakːə... a k'ːampə də 'mjɛle... a 'san dʒu'vanːə... 'tutːə amːat'ːsatə pə lːa 'strada... ka'vaʎːə... 'tutːə... tʃ'enːə pas'ːatə ʎi tə'deskə nɔ... 'kwelː 'ɛra ʎi 'ʃiŋkə də 'madːʒjə... 'kiʎːəpas'ːanə ʎi ˌvintə'nɔvə də 'madːʒjə... i... ma... nu tʃə 'jɛmːə a l'ːuʎːjə'mo... rə'kordə pə'kːe... 'stevənə... tʃ 'ɛra pas'ːata d'ːʒa la 'gwɛrːa... hi... 'evanə 'tutːə lə kumpaɲ'ːie a p'ːjedə... 'ntanːə... i 'ɛl:ə... i p'ːo...'stivə na jur'nata pək'ːə 'lɔkə ʎi 'mɔnaʃə... 'tevə ʎi 'lɛtːə kə 'favəadːur'mi... tə 'davə a mːaɲ'ːa... 'tevə ʎi 'lɛtːə... 'sɛmpə te'nutə... ʎi'lɛtːə... 'kiʎːə e lun'tanə sə... sə sta nu 'jornə... d'ːu 'jornə... 'stevanə ʎi'lɛtːə kə tə sə 'favə adːur'mi 'lɔkə... i p'ːo... tə 'sentə la 'mesːa i p'ːo tə nə 'va...
Bisognava pagare?
he... ʎə 'divə na of'ːɛrta akːu'si ma nɔ as'ːa... 'komə a 'kːiʎːə də... də'kosə... salva'tɛrə... 'kiʎːi 'mɔnaʃə 'lɔkə... prə'notənə i d'ːiʃənə... 'ɔdːʒə və'namə 'tantə pər'tsonə... i... i 'lːɔkə tu 'va i k'ːiʎːə tə 'favə a mːaɲ'ːa... 'tantə pər'tsonə tə 'favə... po ʎə fa n of'ːɛrta... d'ːjeʃə 'eurə akːu'si... 'kwinːəʃ 'eurə... 'kelːə kə tə 'parə... 'purə lə 'favə aŋ'kora'mo... 'kiʎːi 'mɔnaʃə... he... 'kiʎːi 'mɔnaʃə 'lɔkə... ʎi salva'tɛrə... Il viaggio durava molto, infatti...he... po ʎu 'prejtə də 'san dʒu'vanːə 'diʃə... put'ːava 'sɛtːə 'femːənə... e oɲ'ːunə vu'leva la 'mesːa də la ma'dɔnːa... e k'ːistə 'diʃə ka tuʎ'ːeva'sɛtːə 'femːənə e dːi'ʃea 'jamə... 'lɔkə 'ntʃima... a la... 'kiʎːə 'stea 'lɔkə'sopra... ʎu 'prejtə lə pur'tava 'tutːə 'sopra 'lɔkə a... a 'san dʒu'vanːə...'lɔkə 'ntʃima ad'ːɔ 'sta 'kelːa k'ːjesa... ('kəlːa ma'dɔnːa lːa 'gwardia)he... lə pur'tava... 'sɛtːə 'femːənə e tʃə 'jeva a d'ːiʃə la 'mesːa... 'iʃə iəla 'diʃə... oɲi'unə senˌtatə'velːa pə k'ːuntə 'vostrə... he... 'diʃə... he...'posːə və'ni 'oɲi 'vɔta a... a d'ːivə na 'mesːa... Un ricordo particolare della guerra?he du'rantə la 'gwerːa... 'ɛlːə... ʎi te'deskə tə fi'ʃevanə 'sta 'sɛmpə... so'ʃpetːə pək'ːe... sə ʎə... fi'ʃivə na 'kɔsa... sə ŋkwje'tavanə... s arːab'ːjavanə... e... ha... ma nən 'sɔ k'ːjusə a sta fi'nestra... ha... 'kjudəla... asːu'si... mə s 'ɛ ʃkur'datə... 'stea a f'ːa ʎu 'fumə i s'ːɔarːa'pertə nuk'ːonə e... (ma 'mo 'sta 'kjusə)'si... e... lːa 'gwɛrːa... 'mo tʃə 'stea a d'ːiʃə a paskwa'linə... ka... du'rantə la 'gwɛrːa... 'kiʎːi te'deskə 'diʃə 'voʎːə və pur'tamə a ʎi'dːʒonə... 'tutːə a... a ʎu 'frontə... i kːe sːa'ria ʎu 'padrə də... ʎu 'nɔnːədə... ʎu 'padrə 'purə... ʎu 'nɔnːə... də dːʒan'ːinə i 'kːomə sa'ria'padrəmə i... ʎu 'padrə... 'iʃə put'ːamːə 'tutːə 'lɔkə... 'kiʎːi ʃkap'ːanːə sə nə 'inːənə 'tutːə a na'ʃkonːə... i... 'kːiʎːə... 'desːə... 'isːjə sə put'ːanːə na 'femːəna... na 'dzia 'mia... i... 'dzia 'velia... nən 'sa se... nən tə sə rə'kɔrda nɔ... pək'ːe 'kelːa... adːa'mo kə s 'ɛ m'ːɔrta... i... tə'neva nu pu'pitːə də d'ːu 'anːə sə ʎi 'mɛsːə 'mbratːʃə i d'ːiʃə kə la pur'tanːə 'ekːə'alːa mu'rata 'keʎːə te'deʃkə... i... n 'ora 'dɔpːə la rəput'ːanːə... 'diʃə nɔ... 'diʃə 'ekːə mə 'sɔ put'ːatə ʎu pu'pitːə 'mbratːʃə... m 'avə rəpur'tata... i... ʎə las'ːanːə 'ji... o'ɲːunə ʃkap'ːa... s 'i a na'ʃkonːə... pək'ːe 'lɔkətə... tena'vamə ʎi ri'kovərə... a'eanə 'fatːə lə 'tanə akːu'si nɔ... i tʃə ʃta'vamə... a... tʃə mətːa'vamə 'lɔkə 'sotːə... kə nə... sə bːumbar'davanə nə... nən və'neva 'ŋkoʎːə... he... i p'ːo 'kiʎːi... ʎi te'deʃkə tʃə tə'nevanə... lə... la ku'ʃina 'sotːə a... a nːu kapan'ːonə a... nː 'atːʃarə 'lɔkə n'ːantə 'alːa 'kasa 'nɔstra 'ekːə da... ad'ːɔ sə 'stamə'ekːə da ka... pə'rɔ la 'kasa 'nɔstra 'kwanːə... sə tə sə rə'kɔrda... i tʃətə'nevanə la ku'ʃina... i 'is:jə sə fi'ʃevanə 'da a n'ːɔnːəmə na... nu'sikːjə də... də fa'rina... pək'ːe 'nɔnːəmə la 'ɛra ve'nuta a mːaʃə'na'ekːə i lːa it'ːava 'dentə la 'votːə də 'leɲːə... ka nən s arːuj'nava nɔ... la fa'rina la 'jetːə 'dentə lə 'vutːə də 'leɲːə nən s arːu'ina... pək'ːe 'dentə l'atə 'kɔsə də 'plastika... də 'fɛrːə... arːuj'nava... i... i sə nə və'neva a t'ːɔʎːə nu 'sikːjə la 'vɔta... i k'ːiʎːə 'disːənə... 'iʃə... 'iʃə sə tːu nən və'nivə... pək'ːe 'tʃertə 'vɔtə tʃ ava'ːmə 'itə 'tutːə a dːur'mi... i k'ːistjə və'nevanə 'tardə... i... tʃ a'vamə 'itə a dːur'mi 'sopra... akːu'si... i k'ːiʎːə'desːə sə nən və'nivə 'feʃe 'keʎːu te'deʃkə io a'vere pi'stɔla... i n'ːɔnːəmə sik'ːomə kə 'kiʎːə s arːit'ːsava sə la mes'ːe...va akːu'si'sotːə... la dːʒak'ːetːa... tə'neva na dːʒak'ːetːa 'alːa katːʃa'tora 'sa... e... i al'ːora 'diʃə... pək'ːe i nən la 'tɛŋgə 'desːə 'nɔnːəmə... kjap'ːa a nu'vratːʃə i tʃe l apːon'ta 'mpɛtːə... pə'rɔ 'kiʎːə rə'ji a ʎu marəʃ'ːalːə kə'steva 'pokə k'ːju da'pedə... i nən tʃə lə 'desːə... pək'ːe 'iʃə po... poʃpa'ranːə a nːa gal'ːina 'nɔstra i d'ːesːe... ʎu mara'ʃːalːə 'desːə a k'ːiʎːu... 'kiʎːu sul'datə 'iʃə 'vaʎːə a rə'piʎːa... 'iʃə nɔ... pək'ːe 'kiʎːə a'vere pi'stɔla... he... i al'ːora sə və'ninːə 'tuttːə 'lɔkə... a ʃːin'tʃa 'tutːa la 'kasa 'nɔstra... 'kosə... i nːu la 'nɔtːə... iə 'padrəmə 'mamːa... 'tutːə'kwantə... tʃ a'vemːa 'ji a nːa 'kasa... vi'ʃinə kɔlfe'litʃə tenə'vamə na ka'setːa b'ːasːa... tʃə tə'neva ʎu partsə'nalə 'si kːa'pitə... d'ːu'stan'dzjolə b'ːasːə... tʃ 'emːa 'ji a dːur'mi 'lɔkə pək'ːe 'diʃə sin'ːɔ 'kiʎːə n at'ːʃidənə... iɱ'vetʃe da'po nən 'fetʃənə 'nentə... l 'anːə 'itːə 'solə akːu'si... po 'nɔnːəmə se nə 'i a rːɔkːa'sekːa pək'ːe 'diʃə sən'ːɔ m at'ːʃidənə a m'ːe nɔ... ke 'kːiʎːə kə tʃə rəmət'ːeva... 'ɛlːə 'mo da... d a'kwinə... nɔ da ka'sinə a vːə'ni sta 'via a'vamə 'fatːə... a'vamə 'vistə'tutːə... d'ːjetʃə 'krotʃə... 'nɔvə 'krotʃə mə 'sembra... 'tutːi u'gwaləb'ːjaŋkə... kə d'ːiʃə tʃ 'enːə at'ːʃisə ʎə... ʎi... i sol'datə... i te'deʃkə... po'kiʎːə 'stevanə a tːra'montə... nu nən ʎə fiʃa'vamə 'nentə də'ʃpɛtːə...'stevanə adːur'mitə alː 'ata 'standzja asːu'si... tu nə ʎi fi'ʃivə 'nentə e nən tə di'ʃeanə 'nente nɔ... ke n 'avə və'nutə 'purə a rətru'va 'dɔpːə...'keʎːi te'deʃkə... a rətru'va... pə'rɔ sə ʎə fi'ʃivə nu də'ʃpɛtːə... he... təpu'tevanə ʃpa'ra hɛ... 'kiʎːə kə tʃə interes'ːava... he... 'komːə a 'kiʎː'atə... 'kiʎːə də tra'montə k 'ɛra də... 'kosə... ʎə ve'dinːə 'lɔkə... a... lə'kasə 'vɔstrə 'lɔkə... a ʎu ri'kovərə... i 'komːə ʃ'ːi 'ʃtea a mːaɲ'ːa l 'uva... dːʒuan'ːinə... 'kiʎːə... i... tuʎ'ːinːə e ʎə ʃpa'ranːə... 'iʃə sə pən'dzavanə k 'ɛra n 'atə i... 'ɛra 'isːə e ʎə ʃpa'ranːə... 'kiʎːi ʃpa'ravanə pə 'sɛntsa'nentə 'si kːa'pi... akːu'si... i 'ɛsːə... i p'ːo 'dalːa 'gwɛrːa nu nən 'simə maʃə'natə k'ːju... nən 'simə 'fatːə k'ːju... 'ɛsːə... 'javə a mːaʃə'na... a s'ːa filu'mɛna 'lɔkə a ʎu kɔla'ʎiva... 'kelːa... te'niva 'kiʎːu 'fiʎːə 'mutə sa'pivə... s'ːa filu'mɛna... kjap'ːinə 'lɔkə... dːʒep'ːinə... a ʎu kɔla'ʎiva vi'ʃinə a v'ːu... vi'tʃinə a... tʃə 'stea 'mamːəta nɔ... 'si kːa'pitə... ad'ːɔ'lɔkə... sta filu'mɛna dːʒep'ːinə tʃə 'sɔ 'ita 'pur 'iə a mːaʃə'na... ke k'ːiʎːə a'po... fə'nevanə də maʃə'na... e 'ɛsːə... 'tutːa na 'vita də sakri'fiʃə...
E dopo la guerra le cose sono migliorate...
he b'ːɛ... e nːɔ 'finə a kːe tʃə 'stea musːu'linə nɔ... da 'kwandə po tʃ 'ɛve'nutə andre'ɔtːə 'si... e p'ːrima musːu'linə... nɔ pər'ke... fi'ʃivə lu'ranə l a'vivə və'ni a pːur'ta 'ekːə... l a'vivə... 'mpatːə nuk'ːonə alː anːa'ʃkusə... lu 'tsukːərə tə nə 'dea nu 'kilə ʎu 'mesə... hɛ... nɔ... 'mo la 'vidənə... 'kwanːə musːo'linə... a... la 'kɔsa... 'i sɔ v'ːistə lə 'femːənə ke sə 'ŋkwjetanə nɔ... 'iʃə 'kesta kə... kə 'va... ʎu 'padrə... 'propria ʎu'padrə nɔ... he... musːu'linə... 'diʃə 'po 'ɛ rəpur'tatə 'tutːə l 'ɔrə ad'artʃə... e p'ːo ʎə 'dea nu 'kilə də 'tsukːərə 'dentə a nːu 'mesə... hɛ... ma 'komə sə kam'pava na fa'miʎːa... lu 'ranə rə'portalə... l 'ɔrə... lə'fedə pur'tatələ ad 'artʃə... i vːab'ːonə... i l a'vianə rə'purta si'nːɔ...'ɛsːə... sə fi'ʃea... 'ɛra 'stata... 'ɛ kːat'ːivə 'ntanːə nɔ... lu 'ranə l a'vi anːa'ʃkonːə... po 'kwanːə nən tʃə 'stea ni'ʃjunə tə lə bːat'ːivə... pə lə 'i a mːaʃə'na pə kam'pa... nɔ nɔ... 'simə 'statə b'ːonə 'mo ko andre'ɔtːə... ko... 'kisːjatə 'komə sə 'kjama 'lɔkə... belːu'ʃkonə... asːu'si... ma...'propria ku musːu'linə nɔ... lu 'ramə... tə'nivə na kuŋkə'lina də 'raməakːu'si i rə'portala ad 'artʃə... 'komə fi'ʃivə... tu ko ki fi'ʃivə a mːaɲ'ːa... 'mo 'stavə 'tutːə 'kestjatə d alːu'minjə kə k'ːumprə... ma na 'vɔta... nən tʃə 'steva 'nentə nɔ... a tːɛmpə də musːo'linə... 'komə fi'ʃivə... pək'ːe lə... 'ɛsːə ʎ aʎːi'malə tə nə və'nevanə a kːun'ta 'alːa 'kasa... hɛ... 'iʃə 'famːə və'de 'kwanta 'pɛkura 'te... he... 'famːə və'de 'kwanta ma'jalə 'te... kə tə tʃə mət'ːevanə la 'tasːa... a t'ːɛmpə də musːu'linə pə'rɔ e... po 'dɔpːə nɔ... ke tːu pu'tivə 'i a d'ːiʃə... 'ɛkːə... 'tɛ ŋgə 'tantə'pɛkurə 'tɛŋga pa'ga 'tantə... ad'ːɔ ʎi tuʎ'ːivə ʎi 'soldə... la mə'sata nən tə la 'devanə... a nːi'ʃunə... 'maŋkə a ʎi 'vekːjə... a'po 'dɔpːə la'ditːənə... dːu'mila 'lirə pə... 'oɲːi v'ːɛkːja... k a'vəra sɛt'ːant 'anːə tʃə'devanə dːu'mila 'lirə a n'ːɔnːəma... e pə'rɔ a... nən tʃə 'devanə'nentə... 'po 'dɔpːə... b'ːɛ... nuk'ːonə ə məsa'telːa tʃe la 'devanə a ʎi'vekːjə... la 'rɔbːa tə la fi'ʃivanə rə'fa... fi'ʃivə lu 'ranə... trə'ʃkavi i... tə lə tuʎ'ːivə... e iɱ'vetʃə 'prima nɔ... a'viva... lə 'faj e 'pːortalə ad 'artʃə... hɛ... ma 'komə fi'ʃivə... l a'vivə 'da a ʎi 'ʃesə... p'ːotːsə 'fa... nuk'ːonə lə naʃkun'ːivənə... i... lə bːat'ːivə at'ːɛrːa a nu 'fosːə ad'ːɔ nən lə vi'deva ni'ʃjunə... po lə rəkat'ːʃavə... l 'ivə a trə'ʃka... l 'ivə a b'ːatːə akːu'si alː anːa'ʃkusə pə lə 'i a mːaʃə'na... mət'ːevanə 'tutːə stə 'tasːə... nən tʃə sə... 'komə fi'ʃivə pə kam'pa...
Si pagava una tassa anche sulla bicicletta, vero?
he... 'purə la bːitʃi'kletːa... e v'ːia... tʃi 'jevanə... 'ɛkːə ʎu 'dziə də 'kistə'jeva a r'ːɔma a fat'ja ʎu mura'torə ku la bːitʃi'kletːa... ʎu ma'ritə də'dzia 'velia... nən 'jeva a r'ːɔma ku la bːitʃi'kletːa... pək'ːe 'ekːə nən... tʃə 'stevanə... ke fi'ʃevanə lə ma'ʃɛrə...fi'ʃevanə lə ma'ʃɛrə 'kisːjə... di'ʃamə nu... kə 'stavə 'lɔkə... k'ːju dːa'pedə də nu... 'ɛranə 'omːənə'vekːjə e fi'ʃeanə lə ma'ʃɛrə... a kːi vu'leva fa lə 'kɔsə pə... pːjan'ta lə'ʎivə... asːu'si... he... fi'ʃivə l 'oʎːə tə mət'ːevanə la 'tasːa... tə'nivə na 'kɔsa e l a'via pa'ga... lə 'vakːə l a'via pa'ga 'tantə oɲi'una... 'ɛsːə...'tutːə... kat'ːivə... Come erano le strade all'epoca? nɔ nɔ... 'ɛranə 'tutːə kat'ːivə... 'ekːə a k'ːesta 'via nən tʃə sə pu'teva pas'ːa... 'esːə a ʎu 'lagə 'kwandə apːu'tivə rəʃ'ːi 'ɛra 'tutː 'akːwa... 'lɔkə pə və'ni 'ekːə... 'ji ad 'artʃə... tʃ a'ːmə pur'ta lə 'ʃkarpə də ri'kambjə pə'ji 'alːa 'mesːa... pək'ːe si'nːɔ... nən pu'tivə rəʃ'ːi pə 'ji ad 'artʃə... 'alː'atə 'vie ab'ːalːe nən tʃə pu'tivə rəʃ'ːi adːu'eʎːə... 'mo 'sɔ t'ːutːə 'via'novə
he... ɔɲː 'anːə 'unə ke tʃə fi'ʃivə... Più di uno?nɔ nɔ... he... nu a'vamə 'sɛtːə 'ɔtːə pər'sonə ma 'unə n amːat'ːsavə ʎ'atə ʎə vən'ːivə nɔ... pək'ːe fi'ʃivə lə sa'tʃitːʃə lə prə'sutːə... 'ɛsːə... E del maiale non si buttava via niente? he... e kə bːu'tːavə nɔ... hɛ... bːu'tːavə... kwanːə ʎ 'ivə pu'litə... ʎ 'ivə... Neanche cervello e sangue?'si 'si... lu 'saŋgə 'purə 'si 'si... 'fiʃə... lu 'saŋgə o 'kelːə kwaʎ'ːatə o'kelːə... saŋgwi'natːʃə... 'iŋk... mət'ːivə 'dentə 'komə 'alːə... 'komə 'alːə'kɔsə 'lɔkə... he... 'komə 'alːə sa'ʃitːʃə... i 'mo mə n am'ːatːsə nu 'pokəma... a 'kːelːə də 'mia sɔ'relːa... aŋ'kora ʎə 'fa nɔ... al'ːora 'unə fi'ʃamə'mesə iə m'ːesə 'mia sɔ'relːa dːʒusəp'ːina 'tʃertə 'vɔtə... se lːa 'sa... 'vɛ ku m'ːe 'kelːa 'fjakːa 'fjakːa... he... ma nu ad 'artʃə 'pokə tʃə və'namə... pə lːə 'fa a m'ːia sɔ'relːa a rːɔkːa'sekːa...
Come si prepara il sanguinaccio?
lə... saŋgwi'natːʃə... lu... lu... 'saŋgə nɔ... 'kwandə 'ɛʃːə a... a ʎu ma'jalə 'ŋkanːa... lə d'ːʒirə kə nən sə... kə nən sə 'kwaʎːa... i pːo lə... tʃə 'mitːə ma'garə nuk'ːonə də 'doltʃe tʃə sə mət'ːea... nuk'ːonə də tər'ːonə nuk'ːonə də nu'tʃɛlːə... sta 'rɔbːa... po lə 'mitːə 'dentə ʎə... le bːu'delːa 'komːə 'alːe sa'ʃitːʃe i p'ːo lə 'kɔʃə 'tutːə 'dentə na... na ra'mina... hi... k'ːiʎːə 'ɛ kːja'matə ʎu saŋgwi'natːʃə... ma a rːɔkːa'sekːa lo 'favə aŋ'kora... nu 'ekːə nə ʎə fiʃa'vamə pək'ːe... lə kwaʎ'ːavə lu'saŋgə... 'tutːə in'dzjɛmə e las'ːavə nuk'ːonə... 'kelːə sə kwaʎ'ːava po lə ku'ʃivə alː 'akːwa... i p'ːo nə 'divə nu 'petːsə pə d 'u i 'ɛsːə... nə fiʃa'vamə... iɱ'veʃə a rːɔkːa'sekːa fi'ʃevanə 'sɛmpə... ʎə 'favə 'purə'mo ʎu... saŋgwi'natːʃə...
A Natale si cucinava qualcosa di particolare?
'si 'si 'si... a nːa'talə le pit'ːselːə fiʃa'vamə... fiʃa'vamə ka d'ːoltʃə... fi'ʃivə... hɛ... la 'saɲːa... fi'ʃivə ʎi pupa'rolə rə'kinə... 'tutːa sta 'rɔbːa akːu'si... k'ːju 'tːantə le pit'ːselːə 'fritːə nɔ... s am'ːasːanə...
Anche il cappone?
he... ʎu kap'ːonə 'si... tʃə ʎi maɲːa'vamə ʎu kap'ːonə... he... 'unə tənə maɲ'ːavə nɔ... ʎ 'atə ʎə vən'ːivə... Come si fa con i maiali, quindi...he... 'komə a ʎu ma'jalə... 'diʃə 'ɛ nːa'talə atːʃi'damə ʎu ma'jalə... 'ɛnːa 'fɛsta... atːʃida'ːmə ʎu pul'ːastrə... 'mo sə 'kompra 'sɛmpə də 'karnə e v'ːia... ma na 'vɔta kumpra'vamə... atːʃi'divə nu pul'ːastrə'kwanːə 'ɛra na 'fɛsta e tə ʎi maɲ'ːavə... la 'karnə sə nə maɲ'ːava'poka nɔ... tʃə maɲːa'vamə 'sɛmpə pa'tatə... 'ɛsːə... 'rɔbːa asːu'si... mi'nɛstra... 'fasta... asːu'si... lə sa'ʃitːʃə 'kwanːə fiʃa'vamə lu 'fenə fiʃa'vamə a v'ːeʃəta... i p'ːo mət'ːivə lə sa'ʃitːʃə a ʎu 'sugə... maɲːa'vamə 'tutːə 'kwantə... asːu'si... o na 'kɔsa...
Che cosa si faceva la domenica?
'si... he... la 'pasta ku lː 'ɔva fiʃa'vamə... la 'pasta ku lː 'ɔva ko ʎu... Quella stesa...hɛ la stənːa'vamə ko ʎu... 'kosə... la taʎːa'vamə... 'sɛmpə la 'pasta ku lː 'ɔva la du'menəka nɔ... he... fi'ʃivənə ʎu 'sugə ko nːuk'ːonə də'karnə ko nːu pulːa'strɛʎːə... na 'kɔsa... 'sɛmpə... Oltre alla pasta all'uovo?he... a nːa 'fɛsta fi'ʃivə nuk'ːonə ku lːa 'saɲːa... mət'ːivə lə... Oltre al mangiare? Si andava a messa?he... tʃə parta'vamə a tːra'montə a p'ːjedə... i tʃə arːa'i... arːitːsa'vamə'alːə 'kwatːrə la mːa'tina... 'alːə 'kwatːrə mə 'parə ka tʃə 'ʃteva la... kom'ɛ kːja'matə... lə nu'vɛ... də lːa kun'tʃetːa... 'mo nən tʃə 'jamə 'maŋkəse 'stamə 'ekːə... iɱ'vetʃe na 'vɔta ja'vamə a 'pːedə... 'alːə 'kwatːə...'tutːə ad 'artʃə... 'kelːə ʎːu kɔlːi'onə noi də tra'montə... 'stea la 'krotʃə a s'ːanta 'krotʃə... ki arːi'vava 'primə... ki a'vɛra par'tutə 'primə mət'ːeva na 'prɛta 'ntʃima la 'krotʃə... i sːa'pivə ka... 'ɛra pas'ːata la... 'kelːə dəʎu kɔlːi'onə... i... i ja'vamə a... 'alːə nu've ad 'artʃə pək'ːe 'don... mar'tʃanə lə fi'ʃea 'lɛstə nɔ... mo nən lə 'favə pək'ːe 'maŋkə tʃə 'vavə...
Un tempo erano più sentite le feste religiose?
he... 'mo... 'fa k'ːju p'ːokə 'kosə... 'purə tʃə 'vavə... pe'rɔ... na 'vɔta 'ɛra k'ːju... tə par'tivə ap'ːɔsta ap'ːɔsta ad 'artʃə... pə ji 'alːa 'mesːa ad'artʃə... 'mo 'purə ku lːa 'makina ma... 'kiʎːə d'ːʒovanə nən tʃə 'vavə...'kiʎːə 'vekːjə s 'avə 'fatːə 'vekːjə... tʃə 'simə 'fatːə 'vekːjə... e 'jɛkːə... A piedi si raggiungevano anche città lontane come Napoli?'si 'si... i 'sɔ an'data a p'ːjedə 'alːa ma'ɔnːa lːa 'ʃivəta... ap'ːena pas'ːata la 'gwɛrːa... e... 'mio 'nɔnːo... 'ɛra 'tantə relid'ːʒonə nɔ... e al'ːora... 'desːə ki 'ɔ ve'ni 'alːa ma'ɔnːa 'lːa 'ʃivəta a 'pːedə... ma...'disːə i p'ːɔtːatə 'kesːa ma iə tə'neva d'ːudətʃ 'anːə... i tʃə 'ji... a p'ːjedə a p'ːjedə truə'vamə 'tutːə lə 'vakːə... a k'ːampə də 'mjɛle... a 'san dʒu'vanːə... 'tutːə amːat'ːsatə pə lːa 'strada... ka'vaʎːə... 'tutːə... tʃ'enːə pas'ːatə ʎi tə'deskə nɔ... 'kwelː 'ɛra ʎi 'ʃiŋkə də 'madːʒjə... 'kiʎːəpas'ːanə ʎi ˌvintə'nɔvə də 'madːʒjə... i... ma... nu tʃə 'jɛmːə a l'ːuʎːjə'mo... rə'kordə pə'kːe... 'stevənə... tʃ 'ɛra pas'ːata d'ːʒa la 'gwɛrːa... hi... 'evanə 'tutːə lə kumpaɲ'ːie a p'ːjedə... 'ntanːə... i 'ɛl:ə... i p'ːo...'stivə na jur'nata pək'ːə 'lɔkə ʎi 'mɔnaʃə... 'tevə ʎi 'lɛtːə kə 'favəadːur'mi... tə 'davə a mːaɲ'ːa... 'tevə ʎi 'lɛtːə... 'sɛmpə te'nutə... ʎi'lɛtːə... 'kiʎːə e lun'tanə sə... sə sta nu 'jornə... d'ːu 'jornə... 'stevanə ʎi'lɛtːə kə tə sə 'favə adːur'mi 'lɔkə... i p'ːo... tə 'sentə la 'mesːa i p'ːo tə nə 'va...
Bisognava pagare?
he... ʎə 'divə na of'ːɛrta akːu'si ma nɔ as'ːa... 'komə a 'kːiʎːə də... də'kosə... salva'tɛrə... 'kiʎːi 'mɔnaʃə 'lɔkə... prə'notənə i d'ːiʃənə... 'ɔdːʒə və'namə 'tantə pər'tsonə... i... i 'lːɔkə tu 'va i k'ːiʎːə tə 'favə a mːaɲ'ːa... 'tantə pər'tsonə tə 'favə... po ʎə fa n of'ːɛrta... d'ːjeʃə 'eurə akːu'si... 'kwinːəʃ 'eurə... 'kelːə kə tə 'parə... 'purə lə 'favə aŋ'kora'mo... 'kiʎːi 'mɔnaʃə... he... 'kiʎːi 'mɔnaʃə 'lɔkə... ʎi salva'tɛrə... Il viaggio durava molto, infatti...he... po ʎu 'prejtə də 'san dʒu'vanːə 'diʃə... put'ːava 'sɛtːə 'femːənə... e oɲ'ːunə vu'leva la 'mesːa də la ma'dɔnːa... e k'ːistə 'diʃə ka tuʎ'ːeva'sɛtːə 'femːənə e dːi'ʃea 'jamə... 'lɔkə 'ntʃima... a la... 'kiʎːə 'stea 'lɔkə'sopra... ʎu 'prejtə lə pur'tava 'tutːə 'sopra 'lɔkə a... a 'san dʒu'vanːə...'lɔkə 'ntʃima ad'ːɔ 'sta 'kelːa k'ːjesa... ('kəlːa ma'dɔnːa lːa 'gwardia)he... lə pur'tava... 'sɛtːə 'femːənə e tʃə 'jeva a d'ːiʃə la 'mesːa... 'iʃə iəla 'diʃə... oɲi'unə senˌtatə'velːa pə k'ːuntə 'vostrə... he... 'diʃə... he...'posːə və'ni 'oɲi 'vɔta a... a d'ːivə na 'mesːa... Un ricordo particolare della guerra?he du'rantə la 'gwerːa... 'ɛlːə... ʎi te'deskə tə fi'ʃevanə 'sta 'sɛmpə... so'ʃpetːə pək'ːe... sə ʎə... fi'ʃivə na 'kɔsa... sə ŋkwje'tavanə... s arːab'ːjavanə... e... ha... ma nən 'sɔ k'ːjusə a sta fi'nestra... ha... 'kjudəla... asːu'si... mə s 'ɛ ʃkur'datə... 'stea a f'ːa ʎu 'fumə i s'ːɔarːa'pertə nuk'ːonə e... (ma 'mo 'sta 'kjusə)'si... e... lːa 'gwɛrːa... 'mo tʃə 'stea a d'ːiʃə a paskwa'linə... ka... du'rantə la 'gwɛrːa... 'kiʎːi te'deskə 'diʃə 'voʎːə və pur'tamə a ʎi'dːʒonə... 'tutːə a... a ʎu 'frontə... i kːe sːa'ria ʎu 'padrə də... ʎu 'nɔnːədə... ʎu 'padrə 'purə... ʎu 'nɔnːə... də dːʒan'ːinə i 'kːomə sa'ria'padrəmə i... ʎu 'padrə... 'iʃə put'ːamːə 'tutːə 'lɔkə... 'kiʎːi ʃkap'ːanːə sə nə 'inːənə 'tutːə a na'ʃkonːə... i... 'kːiʎːə... 'desːə... 'isːjə sə put'ːanːə na 'femːəna... na 'dzia 'mia... i... 'dzia 'velia... nən 'sa se... nən tə sə rə'kɔrda nɔ... pək'ːe 'kelːa... adːa'mo kə s 'ɛ m'ːɔrta... i... tə'neva nu pu'pitːə də d'ːu 'anːə sə ʎi 'mɛsːə 'mbratːʃə i d'ːiʃə kə la pur'tanːə 'ekːə'alːa mu'rata 'keʎːə te'deʃkə... i... n 'ora 'dɔpːə la rəput'ːanːə... 'diʃə nɔ... 'diʃə 'ekːə mə 'sɔ put'ːatə ʎu pu'pitːə 'mbratːʃə... m 'avə rəpur'tata... i... ʎə las'ːanːə 'ji... o'ɲːunə ʃkap'ːa... s 'i a na'ʃkonːə... pək'ːe 'lɔkətə... tena'vamə ʎi ri'kovərə... a'eanə 'fatːə lə 'tanə akːu'si nɔ... i tʃə ʃta'vamə... a... tʃə mətːa'vamə 'lɔkə 'sotːə... kə nə... sə bːumbar'davanə nə... nən və'neva 'ŋkoʎːə... he... i p'ːo 'kiʎːi... ʎi te'deʃkə tʃə tə'nevanə... lə... la ku'ʃina 'sotːə a... a nːu kapan'ːonə a... nː 'atːʃarə 'lɔkə n'ːantə 'alːa 'kasa 'nɔstra 'ekːə da... ad'ːɔ sə 'stamə'ekːə da ka... pə'rɔ la 'kasa 'nɔstra 'kwanːə... sə tə sə rə'kɔrda... i tʃətə'nevanə la ku'ʃina... i 'is:jə sə fi'ʃevanə 'da a n'ːɔnːəmə na... nu'sikːjə də... də fa'rina... pək'ːe 'nɔnːəmə la 'ɛra ve'nuta a mːaʃə'na'ekːə i lːa it'ːava 'dentə la 'votːə də 'leɲːə... ka nən s arːuj'nava nɔ... la fa'rina la 'jetːə 'dentə lə 'vutːə də 'leɲːə nən s arːu'ina... pək'ːe 'dentə l'atə 'kɔsə də 'plastika... də 'fɛrːə... arːuj'nava... i... i sə nə və'neva a t'ːɔʎːə nu 'sikːjə la 'vɔta... i k'ːiʎːə 'disːənə... 'iʃə... 'iʃə sə tːu nən və'nivə... pək'ːe 'tʃertə 'vɔtə tʃ ava'ːmə 'itə 'tutːə a dːur'mi... i k'ːistjə və'nevanə 'tardə... i... tʃ a'vamə 'itə a dːur'mi 'sopra... akːu'si... i k'ːiʎːə'desːə sə nən və'nivə 'feʃe 'keʎːu te'deʃkə io a'vere pi'stɔla... i n'ːɔnːəmə sik'ːomə kə 'kiʎːə s arːit'ːsava sə la mes'ːe...va akːu'si'sotːə... la dːʒak'ːetːa... tə'neva na dːʒak'ːetːa 'alːa katːʃa'tora 'sa... e... i al'ːora 'diʃə... pək'ːe i nən la 'tɛŋgə 'desːə 'nɔnːəmə... kjap'ːa a nu'vratːʃə i tʃe l apːon'ta 'mpɛtːə... pə'rɔ 'kiʎːə rə'ji a ʎu marəʃ'ːalːə kə'steva 'pokə k'ːju da'pedə... i nən tʃə lə 'desːə... pək'ːe 'iʃə po... poʃpa'ranːə a nːa gal'ːina 'nɔstra i d'ːesːe... ʎu mara'ʃːalːə 'desːə a k'ːiʎːu... 'kiʎːu sul'datə 'iʃə 'vaʎːə a rə'piʎːa... 'iʃə nɔ... pək'ːe 'kiʎːə a'vere pi'stɔla... he... i al'ːora sə və'ninːə 'tuttːə 'lɔkə... a ʃːin'tʃa 'tutːa la 'kasa 'nɔstra... 'kosə... i nːu la 'nɔtːə... iə 'padrəmə 'mamːa... 'tutːə'kwantə... tʃ a'vemːa 'ji a nːa 'kasa... vi'ʃinə kɔlfe'litʃə tenə'vamə na ka'setːa b'ːasːa... tʃə tə'neva ʎu partsə'nalə 'si kːa'pitə... d'ːu'stan'dzjolə b'ːasːə... tʃ 'emːa 'ji a dːur'mi 'lɔkə pək'ːe 'diʃə sin'ːɔ 'kiʎːə n at'ːʃidənə... iɱ'vetʃe da'po nən 'fetʃənə 'nentə... l 'anːə 'itːə 'solə akːu'si... po 'nɔnːəmə se nə 'i a rːɔkːa'sekːa pək'ːe 'diʃə sən'ːɔ m at'ːʃidənə a m'ːe nɔ... ke 'kːiʎːə kə tʃə rəmət'ːeva... 'ɛlːə 'mo da... d a'kwinə... nɔ da ka'sinə a vːə'ni sta 'via a'vamə 'fatːə... a'vamə 'vistə'tutːə... d'ːjetʃə 'krotʃə... 'nɔvə 'krotʃə mə 'sembra... 'tutːi u'gwaləb'ːjaŋkə... kə d'ːiʃə tʃ 'enːə at'ːʃisə ʎə... ʎi... i sol'datə... i te'deʃkə... po'kiʎːə 'stevanə a tːra'montə... nu nən ʎə fiʃa'vamə 'nentə də'ʃpɛtːə...'stevanə adːur'mitə alː 'ata 'standzja asːu'si... tu nə ʎi fi'ʃivə 'nentə e nən tə di'ʃeanə 'nente nɔ... ke n 'avə və'nutə 'purə a rətru'va 'dɔpːə...'keʎːi te'deʃkə... a rətru'va... pə'rɔ sə ʎə fi'ʃivə nu də'ʃpɛtːə... he... təpu'tevanə ʃpa'ra hɛ... 'kiʎːə kə tʃə interes'ːava... he... 'komːə a 'kiʎː'atə... 'kiʎːə də tra'montə k 'ɛra də... 'kosə... ʎə ve'dinːə 'lɔkə... a... lə'kasə 'vɔstrə 'lɔkə... a ʎu ri'kovərə... i 'komːə ʃ'ːi 'ʃtea a mːaɲ'ːa l 'uva... dːʒuan'ːinə... 'kiʎːə... i... tuʎ'ːinːə e ʎə ʃpa'ranːə... 'iʃə sə pən'dzavanə k 'ɛra n 'atə i... 'ɛra 'isːə e ʎə ʃpa'ranːə... 'kiʎːi ʃpa'ravanə pə 'sɛntsa'nentə 'si kːa'pi... akːu'si... i 'ɛsːə... i p'ːo 'dalːa 'gwɛrːa nu nən 'simə maʃə'natə k'ːju... nən 'simə 'fatːə k'ːju... 'ɛsːə... 'javə a mːaʃə'na... a s'ːa filu'mɛna 'lɔkə a ʎu kɔla'ʎiva... 'kelːa... te'niva 'kiʎːu 'fiʎːə 'mutə sa'pivə... s'ːa filu'mɛna... kjap'ːinə 'lɔkə... dːʒep'ːinə... a ʎu kɔla'ʎiva vi'ʃinə a v'ːu... vi'tʃinə a... tʃə 'stea 'mamːəta nɔ... 'si kːa'pitə... ad'ːɔ'lɔkə... sta filu'mɛna dːʒep'ːinə tʃə 'sɔ 'ita 'pur 'iə a mːaʃə'na... ke k'ːiʎːə a'po... fə'nevanə də maʃə'na... e 'ɛsːə... 'tutːa na 'vita də sakri'fiʃə...
E dopo la guerra le cose sono migliorate...
he b'ːɛ... e nːɔ 'finə a kːe tʃə 'stea musːu'linə nɔ... da 'kwandə po tʃ 'ɛve'nutə andre'ɔtːə 'si... e p'ːrima musːu'linə... nɔ pər'ke... fi'ʃivə lu'ranə l a'vivə və'ni a pːur'ta 'ekːə... l a'vivə... 'mpatːə nuk'ːonə alː anːa'ʃkusə... lu 'tsukːərə tə nə 'dea nu 'kilə ʎu 'mesə... hɛ... nɔ... 'mo la 'vidənə... 'kwanːə musːo'linə... a... la 'kɔsa... 'i sɔ v'ːistə lə 'femːənə ke sə 'ŋkwjetanə nɔ... 'iʃə 'kesta kə... kə 'va... ʎu 'padrə... 'propria ʎu'padrə nɔ... he... musːu'linə... 'diʃə 'po 'ɛ rəpur'tatə 'tutːə l 'ɔrə ad'artʃə... e p'ːo ʎə 'dea nu 'kilə də 'tsukːərə 'dentə a nːu 'mesə... hɛ... ma 'komə sə kam'pava na fa'miʎːa... lu 'ranə rə'portalə... l 'ɔrə... lə'fedə pur'tatələ ad 'artʃə... i vːab'ːonə... i l a'vianə rə'purta si'nːɔ...'ɛsːə... sə fi'ʃea... 'ɛra 'stata... 'ɛ kːat'ːivə 'ntanːə nɔ... lu 'ranə l a'vi anːa'ʃkonːə... po 'kwanːə nən tʃə 'stea ni'ʃjunə tə lə bːat'ːivə... pə lə 'i a mːaʃə'na pə kam'pa... nɔ nɔ... 'simə 'statə b'ːonə 'mo ko andre'ɔtːə... ko... 'kisːjatə 'komə sə 'kjama 'lɔkə... belːu'ʃkonə... asːu'si... ma...'propria ku musːu'linə nɔ... lu 'ramə... tə'nivə na kuŋkə'lina də 'raməakːu'si i rə'portala ad 'artʃə... 'komə fi'ʃivə... tu ko ki fi'ʃivə a mːaɲ'ːa... 'mo 'stavə 'tutːə 'kestjatə d alːu'minjə kə k'ːumprə... ma na 'vɔta... nən tʃə 'steva 'nentə nɔ... a tːɛmpə də musːo'linə... 'komə fi'ʃivə... pək'ːe lə... 'ɛsːə ʎ aʎːi'malə tə nə və'nevanə a kːun'ta 'alːa 'kasa... hɛ... 'iʃə 'famːə və'de 'kwanta 'pɛkura 'te... he... 'famːə və'de 'kwanta ma'jalə 'te... kə tə tʃə mət'ːevanə la 'tasːa... a t'ːɛmpə də musːu'linə pə'rɔ e... po 'dɔpːə nɔ... ke tːu pu'tivə 'i a d'ːiʃə... 'ɛkːə... 'tɛ ŋgə 'tantə'pɛkurə 'tɛŋga pa'ga 'tantə... ad'ːɔ ʎi tuʎ'ːivə ʎi 'soldə... la mə'sata nən tə la 'devanə... a nːi'ʃunə... 'maŋkə a ʎi 'vekːjə... a'po 'dɔpːə la'ditːənə... dːu'mila 'lirə pə... 'oɲːi v'ːɛkːja... k a'vəra sɛt'ːant 'anːə tʃə'devanə dːu'mila 'lirə a n'ːɔnːəma... e pə'rɔ a... nən tʃə 'devanə'nentə... 'po 'dɔpːə... b'ːɛ... nuk'ːonə ə məsa'telːa tʃe la 'devanə a ʎi'vekːjə... la 'rɔbːa tə la fi'ʃivanə rə'fa... fi'ʃivə lu 'ranə... trə'ʃkavi i... tə lə tuʎ'ːivə... e iɱ'vetʃə 'prima nɔ... a'viva... lə 'faj e 'pːortalə ad 'artʃə... hɛ... ma 'komə fi'ʃivə... l a'vivə 'da a ʎi 'ʃesə... p'ːotːsə 'fa... nuk'ːonə lə naʃkun'ːivənə... i... lə bːat'ːivə at'ːɛrːa a nu 'fosːə ad'ːɔ nən lə vi'deva ni'ʃjunə... po lə rəkat'ːʃavə... l 'ivə a trə'ʃka... l 'ivə a b'ːatːə akːu'si alː anːa'ʃkusə pə lə 'i a mːaʃə'na... mət'ːevanə 'tutːə stə 'tasːə... nən tʃə sə... 'komə fi'ʃivə pə kam'pa...
Si pagava una tassa anche sulla bicicletta, vero?
he... 'purə la bːitʃi'kletːa... e v'ːia... tʃi 'jevanə... 'ɛkːə ʎu 'dziə də 'kistə'jeva a r'ːɔma a fat'ja ʎu mura'torə ku la bːitʃi'kletːa... ʎu ma'ritə də'dzia 'velia... nən 'jeva a r'ːɔma ku la bːitʃi'kletːa... pək'ːe 'ekːə nən... tʃə 'stevanə... ke fi'ʃevanə lə ma'ʃɛrə...fi'ʃevanə lə ma'ʃɛrə 'kisːjə... di'ʃamə nu... kə 'stavə 'lɔkə... k'ːju dːa'pedə də nu... 'ɛranə 'omːənə'vekːjə e fi'ʃeanə lə ma'ʃɛrə... a kːi vu'leva fa lə 'kɔsə pə... pːjan'ta lə'ʎivə... asːu'si... he... fi'ʃivə l 'oʎːə tə mət'ːevanə la 'tasːa... tə'nivə na 'kɔsa e l a'via pa'ga... lə 'vakːə l a'via pa'ga 'tantə oɲi'una... 'ɛsːə...'tutːə... kat'ːivə... Come erano le strade all'epoca? nɔ nɔ... 'ɛranə 'tutːə kat'ːivə... 'ekːə a k'ːesta 'via nən tʃə sə pu'teva pas'ːa... 'esːə a ʎu 'lagə 'kwandə apːu'tivə rəʃ'ːi 'ɛra 'tutː 'akːwa... 'lɔkə pə və'ni 'ekːə... 'ji ad 'artʃə... tʃ a'ːmə pur'ta lə 'ʃkarpə də ri'kambjə pə'ji 'alːa 'mesːa... pək'ːe si'nːɔ... nən pu'tivə rəʃ'ːi pə 'ji ad 'artʃə... 'alː'atə 'vie ab'ːalːe nən tʃə pu'tivə rəʃ'ːi adːu'eʎːə... 'mo 'sɔ t'ːutːə 'via'novə
(20:08)
Veniva ucciso un maiale ogni anno, quindi? Eh! Con uno ogni anno cosa ci facevi?!Più di uno?No no! Eh! Noi eravamo sette otto persone, ma ne ammazzavamo uno. Gli altri li vendevi, no? Perchè facevi le salsicce, il prosciutto... ecco!
Del maiale non si buttava via niente?
Eh... e cosa buttavi?! No! Eh! buttavi... una volta pulito... lo avevi... Neanche cervello e sangue?Sì sì... anche il sangue, sì sì... face... il sangue... o quello coagulato o quello... sanguinaccio... riemp... lo insaccavi come le... come quelle cose là... eh... come le salsicce. Io adesso lo ammazzo per prenderne qualche parte, ma... di quello di mia sorella. Ancora lo fa, no? Quindi ne dividiamo uno tra me e mia sorella Giuseppina alcune volte... se la conosci... viene con me... quella molto fiacca... eh... ma noi ad Arce veniamo poche volte... vado ad ammazzarlo per conto di mia sorella a Roccasecca...
Come si prepara il sanguinaccio?
Il... sanguinaccio... il... il... sangue, no? Quando esce dal... dal collo del maiale... lo mescoli in modo che non si... che non si coaguli... e poi lo... ci metti magari... un po' di dolce ci si metteva... un po' di torrone... un po' di noccioline... queste cose... Poi lo metti dentro a... alle budella, come si fa con le salsicce, e poi lo cuoci tutto in un... un recipiente... e quello è chiamato sanguinaccio. Ma a Roccasecca lo fanno ancora. Noi qui non lo facevamo, perché il sangue lo facevi coagulare tutto insieme e ne lasciavi un po'. Quello coagulava, poi lo cuocevi nell'acqua e poi ne davi un pezzo ciascuno. Ed ecco! Ne facevamo... Invece a Roccasecca facevano sempre... lo fanno anche adesso il... sanguinaccio... ?
A Natale si cucinava qualcosa di particolare?
Sì sì sì! A Natale facevamo le pizzelle... facevamo qualche dolce... facevamo... eh... la pasta fatta in casa... facevi i peperoni ripieni... tutta questa roba così... soprattutto le pizzelle fritte, no? Si ammassano...
Anche il cappone?
Eh... il cappone sì! Lo mangiavamo il cappone. Eh... ne mangiavi uno, no? Gli altri li vendevi...
Come si fa con i maiali, quindi?
Eh... come con il maiale. Dici: è Natale, ammazziamo il maiale; è una festa, ammazziamo il pollastro. Adesso si compra tanta carne, e via! Ma una volta compravamo... ammazzavi un pollastro quando era festa e lo mangiavi. Di carne se ne mangiava poca, no? Mangiavamo sempre patate... ecco! Cose così... minestra... pasta... in questo modo. Le salsicce... Quando facevamo il fieno, praticavamo lo scambio di lavoro. E poi mettevi... le salsicce al sugo. Mangiavamo tutti quanti... in questo modo... o una cosa...
Che cosa si faceva la domenica?
Sì... eh... facevamo la pasta all'uovo... la pasta all'uovo con il... Quella stesa...Eh! La stendevamo con il... coso... la tagliavamo... Sempre pasta all'uovo la domenica, no? Eh... facevano il sugo con un poco di carne... con un pollastrello... una cosa...
(24:00)
Oltre alla pasta all'uovo? Eh... quando era festa, facevi qualcosa con la pasta fatta in casa... mettevi il...Oltre al mangiare? Si andava a messa?
Eh! Partivamo da Tramonti a piedi... e ci alz... alzavamo alle quattro del mattino. Alle quattro mi sembra che c'era la... come è chiamata? La novena... della Concetta. Adesso non ci andiamo neanche se stiamo qui. Invece una volta andavamo a piedi... alle quattro... tutti ad Arce. Quelli di Colleone, noi di Tramonti. C'era la croce a Santa Croce... chi arrivava prima... chi era partito prima metteva una pietra sulla croce... e sapevi che... era passata la... quelli di Colleone... e... e andavamo a... alle novene ad Arce perchè Don... Marciano le faceva presto, no? Adesso non le fanno più perchè neanche ci vanno...
Un tempo erano più sentite le feste religiose?
Eh... adesso... si fanno meno cose, ma ci si va comunque. Però una volta erano di più. Partivi di proposito verso Arce... per andare alla messa ad Arce. Adesso, pur avendo la macchina... ma... i giovani non ci vanno... i vecchi si sono fatti vecchi... ci siamo fatti vecchi... ed ecco!
A piedi si raggiungevano anche città lontane come Napoli?
Sì sì! Io sono andata a piedi alla Madonna della Civita... subito dopo la guerra... e... mio nonno... era tanto religioso, no? E allora... disse: -chi vuole venire alla Madonna della Civita a piedi?-. Ma... disse: -Perché non porti con te?-. Ma io avevo dodici anni... e ci andai. Strada facendo trovavamo tutte le vacche... a Campo di Mele... a San Giovanni... tutte morte per la strada. Cavalli... tutti... Ci sono passati i tedeschi, no? Quel giorno era il cinque di maggio. Loro passarono il ventinove di maggio... e... ma... noi ci andammo adesso a luglio. Lo ricordo perché... c'erano... c'era già passata la guerra... e... e tutte le compagnie andavano a piedi... all'epoca. ed ecco! E poi... restavi una giornata, perchè lì i monaci... hanno i letti per farti dormire. ti danno da mangiare, hanno i letti. Li hanno sempre avuti... i letti. Chi viene da lontano... resta un giorno... due giorni... Lì c'erano dei letti dove poter dormire. E poi... ascolti la messa e poi te ne vai...
Bisognava pagare?
Eh... facevi un'offerta libera, ma non molto. Come quelli di... di coso... di Falvaterra... quei monaci lì. [I visitatori] prenotano e dicono: -Oggi veniamo in un certo numero di persone-. E... e tu vai là... e quelli ti fanno da mangiare... in base al numero di persone, ti fanno... Poi dai loro un'offerta... dieci euro, più o meno... quindici euro... quello che ti sembra opportuno. Lo fanno ancora adesso... quei monaci... eh... quei monaci lì... i Falvaterra...
Il viaggio durava molto, infatti...
Eh! Poi il prete di San Giovanni... [si] dice...
(28:00)
portava sette donne... e ognuna voleva una messa dedicata alla Madonna... e questo [si] dice che prendeva sette donne e diceva: -andiamo... lì sopra... alla...-. Lui stava lì sopra. Il prete le portava tutte lì sopra a San Giovanni. Lì sopra, dove c'è quella chiesa... (Quella della Madonna della Guardia) Eh... le portava... sette donne e andava a dire loro una messa... dice: -io la dico... e poi ognuno se la sente per conto proprio- eh... dice: -Eh! Posso venire ogni volta a... celebrarvi una messa?!-.Un ricordo particolare della guerra?
Eh... durante la guerra... ecco! I tedeschi ti facevano stare sempre... sull'attenti, perché, se... se facevi loro qualcosa, si inquietavano... si arrabbiavano... e... (Ah! Ma non ho chiuso questa finestra? Ah... chiudila. In questo modo. Me ne sono dimenticata. [Il camino] stava facendo fumo e ho aperto un po') e... (Ma adesso è chiusa? - Sì) E... la guerra... Lo stavo dicendo proprio adesso a Pasqualino... che... durante la guerra... quei tedeschi... dice: -Oggi vi portiamo via i giovani! Tutti a... al fronte!-. Ovvero il padre di... il nonno di... anche il padre... il nonno... di Giannino, così come mio padre e... il padre... Dice: -portiamo tutti lì [al fronte]!-. Quelli scapparono e si andarono tutti a nascondere... e... quelli... disse... Loro portarono via una donna... una mia zia... e... - zia Velia... non so se... Sicuramente non la ricordi, perchè lei... è morta da tempo... - e... aveva un bambino di due anni: lo prese in braccio e [si] dice che la portarono qui alla Murata quei tedeschi... e... un'ora dopo la riportarono... Dice: -No-... dice: -Ecco, ho portato il bambino con me in braccio... mi hanno riportata...- e... li lasciarono andare. Scapparono tutti. Si andarono a nascondere, perchè lì... avevamo il ricovero... Avevano fatto delle tane così, no? E ci stavamo... a... ci mettevamo lì sotto, in modo che non... se bombardavano, non... non arrivara [niente] addosso. Eh... poi quei... i tedeschi avevano lì il... la cucina... sotto a... ad un capannone a... (?), là... [che si trovava] all'epoca davanti a casa nostra qui... da... dove... se siamo qui da... che... però, casa nostra quando... se te ne ricordi... E lì avevano la cucina... e loro si facevano dare da mio nonno una... un secchio di... di farina... perché mio nonno era venuto a macinarla qui e la buttava nelle botti di legno, in modo che non si rovinasse, no? La farina la butti nelle botti di legno e non si rovina. Perché nelle altre cose di plastica, di ferro, si rovinava... e... e se ne veniva a prendere un secchio alla volta. E quelli dissero... dice... dice... se tu non venivi... - perché certe volte eravamo andati tutti a dormire... e questi venivano tardi... e... eravamo andati a dormire di sopra... così... - e quello disse... se non venivi... fece quel tedesco: -Io avere pistola!-. E mio nonno, dato che quello si alzava, [la mano] se la mette...va così, sotto... la giacchetta... - aveva una giacchetta da cacciatore, sai? - e, quindi, dice: -perchè, io non l'ho?-, disse mio nonno. Lo prende per un braccio e gliela appoggia sul petto. Però quello se ne tornò dal maresciallo - che stava un poco più giù rispetto a noi - e non glielo disse, perché, dice, poi... Poi spararono a una nostra gallina e disse... il maresciallo disse a quel... quel soldato... dice: -Vai a riprenderlo!-. Dice: -No,
(32:00)
perché lui avere pistola-. Eh... E allora vennero tutti lì... a mettere a soqquadro casa nostra... coso... E noi quella notte... io, mio padre, mamma - tutti quanti - dovemmo andare in una casa... - vicino a Colfelice avevamo una casetta bassa... dove avevamo il colono, hai capito? Due stanzette basse... Dovemmo andare a dormire lì, perché dice: -altrimenti quelli ci uccidono-. Invece, poi, non fecero niente: lo hanno detto solo tanto per dire. Poi mio nonno se ne andò a Roccasecca, perché dice: -altrimenti mi uccidono-, no? Perché quello cosa ci rimetteva?! Ecco! Adesso da... da Aquino... no, da Cassino... mentre tornavamo da questa parte, avevamo fatto... avevamo visto tutte... dieci croci... nove croci, mi sembra... tutte uguali, bianche... dove [si] dice che avevano ucciso i... i... i soldati... i tedeschi. Poi, quelli stavano a Tramonti. Noi a loro non davamo alcun fastidio. Stavano dormendo nell'altra stanza, in questo modo. Tu non facevi loro niente e non ti dicevano niente, no? - Ché ci sono venuti anche a ritrovare dopo... quei tedeschi... a ritrovare - Però, se facevi loro qualche dispetto, ti potevano sparare, eh! A quelli che cosa interessava?! Eh... come a quell'altro... quello di tramonti, che era di... coso... Lo videro lì... a... le case vostre, là... al ricovero... e, quando uscì, stava mangiando l'uva... Giovannino... quello... e... gli spararono [un colpo] senza pensarci due volte. Quelli sparavano senza motivo, hai capito? Così... ed ecco! E poi, dopo la guerra, noi non abbiamo macinato più... non abbiamo fatto più... ecco! Andavo a macinare... da questa Filomena, lì a Colleolivo... quella... - aveva quel figlio muto, sapevi?- Questa Filomena... Chiappini, là... Geppino... a Colle Ulivo, vicino a voi... vicino a... ci stava tua madre, no? Hai capito? Là dove... questa Filomena Geppino... Ci sono andata anche io a macinare... che quelli poi... finivano di macinare... Ed ecco! Una vita di grandi sacrifici...Dopo la guerra le cose sono migliorate...
Eh, beh... eh, no! Finchè c'era Mussolini, no... Da quando, poi, è arrivato Andreotti, sì. E prima [con] Mussolini... no, perché... facevi il grano e dovevi venire a portarlo qui... dovevi batterne un po' di nascosto. Di zucchero te ne dava un chilo al mese... Eh... no! Adesso la vedono... quando [Alessandra] Mussolini... a... la cosa... io ho visto le donne che si arrabbiano, no? Dico questa che... che va... il padre... proprio il padre, no? Eh... Mussolini... dice, poi, che ha riportato tutto l'oro ad Arce... e poi dava loro un chilo di zucchero al mese... Eh! Ma come si campava una famiglia? E vabbè! E dovevano riportarlo! Altrimenti... ecco! Si faceva... è stata... un brutto periodo all'epoca, no? Il grano lo dovevi nascondere, poi, quando non c'era nessuno, lo battevi... per andare a macinare[ne il necessario] per campare... No no! Siamo stati bene adesso con Andreotti... con... quest'altro, come si chiama, là? Berlusconi... così. Ma... con Mussolini proprio no. Il rame... se avevi un pentolino di rame così... riportalo ad Arce. Come facevi?! Tu con cosa facevi da mangiare?! Adesso ci sono tutti questi altri in alluminio che compri... Ma una volta
(36:00)
non c'era niente, no? Ai tempi di Mussolini... come facevi?! Perchè il... Ecco! Gli animali venivano a contarteli a casa... Eh! Dice: -Fammi vedere quante pecore hai-... Eh... -Fammi vedere quanti maiali hai-, così te li tassavano. Ai tempi di Mussolini, però! E... poi dopo no. Non potevi mica andare a dire: -Ecco! Ho un certo numero di pecore, devo pagare una certa cifra-... Dove li prendevi i soldi?! La paga non te la davano... a nessuno... neanche agli anziani. Poi la diedero: duemila lire per... ogni anziana che aveva settant'anni... Davano duemila lire a mia nonna. Però a... non ci davano niente. Dopo, beh... un po' di paga la davano ai vecchi, le cose te le facevano ricomprare, facevi il grano, trebbiavi e... te lo prendevi. E invece prima no! Dovevi... lo fai e devi portarlo ad Arce... eh! Ma come facevi?! Lo dovevi dare ai (?)... Me lo posso permettere?! Un po' lo nascondevano... e... lo battevi giù in un fosso, dove non lo vedeva nessuno... Poi lo riprendevi, lo andavi a trebbiare, lo andavi a battere così, di nascosto, per andare a macinarlo... Mettevano tutte queste tasse... non ci si... come facevi per campare?! ?Si pagava una tassa anche sulla bicicletta, vero?
Eh... pure la bicicletta, come no! Ci andavano... ecco! Lo zio di lui andava a Roma a lavorare come muratore con la bicicletta. Il marito di zia Velia... non andava a Roma con la bicicletta?! Perchè qui non... c'erano... cosa facevano?! I terrazzamenti?! Facevano i terrazzamenti questi - diciamo noi - che abitano un po' più sotto di noi... Erano uomini anziani e facevano i terrazzamenti a chi voleva fare le cose per... piantare le olive... cose così. Eh... facevi l'olio e ti mettevano la tassa, avevi una cosa e la dovevi pagare... le vacche le dovevi pagare una certa cifra l'una... ecco! Tutto... cattivo...
Come erano le strade all'epoca?
No no! Erano tutte dissestate. Qui, per questa via, non ci si poteva passare... Qui, nei pressi del lago, quando potevi passare, era completamente allagato... Da lì per venire qui... andare ad Arce... dovevamo portarci le scarpe di ricambio per andare a messa, perché, altrimenti, non potevi passare per andare ad Arce... Passando per le altre strade quaggiù, non potevi andare da nessuna parte. Adesso sono tutte strade nuove.
