Informatore I

testo IPA testo normalizzato (vedi avvertenza) entrambi
D: Ti ricordi qualche episodio sulla guerra ?
R: ai ˈtembə də ˈɡwɛrːa ˈseːmə ˈwiʃta ˈtanda ˈfaːmə… mə rəˈkɔrdə kə pːasˈːinːə i təˈdeskə iŋˈɡleːsə e tːəˈdeskə aˈpo fəˈnetːə la ˈɡwɛrːa e rːəmaˈnɛmːə ˈsenʣa ˈrobːa ˈsenʣa maɲˈːa anˈdanːə
D: Raccontami del tuo matrimonio.
R: təˈneːwa kwatːɔrdəʃ ˈanːə təˈneːwa dːudəʃ ˈanːə e ˈjːaːva a ʦːapˈːa kə ˈtːaːta a kːaˈpa la raˈmeɲːa ajː anəˈmalə po a kːwinːiʃ ˈanːə mə so spəˈsaːta e mːə nə so ˈiːta kə ˈsːɔːʧərəma… anˈdanːə ˈfeːa ˈtembə kə i ˈletːə ˈjaːva kiː ˈkarːə i kəmˈːɔ j arˈmaːdjə po sə kəmbənˈːeːva i ˈletːə nə kaˈniʃtrə kiː ˈletːə… sə ʧːə mətˈːeːwa dːu kuʃˈːeːnəra… i lənˈʣoːlə la kəˈpɛrta pə kːəmˈbonːə i ˈletːə i dːʒovəˈdi… e lːa dəˈmeːnəka so spoˈsaːta
D: E la festa?
R: la ˈfɛʃta ˈpoːkə e ˈnːjɛndə ˈɛːmə na ˈɛːʧəma ə pərˈsoːnə… kuʧəˈnetːə nə ʦiə də i ˈme… nˈdanːə nən ʣə uˈseːva ˈtandə ˈkoːsə
D: Cosa avete mangiato?
R: manˈʤaːtə… faˈʧeːa i ˈbːrɔːdə i makːeˈroːnə ˈkarnə… ˈfeːʧə kwiː ˈʦiːə… nˈdanːə in ˈviadːʒə nən ʣə ʧːə ˈjeːva mə so adːərˈmiːta ˈalːa ˈkaːsa… e pːo ˈdopːə təˈneːwa sidəʃ ˈanːə e mːə ˈwenːə la ˈpriːma ˈfijːa e ˈkːwelːə s aˈveːa ˈsɛmbə faˈdja e alˈːoːra a mːe mə l e alːəˈwaːta ˈsɔːʧərəma… e ˈfːeːa ˈnaːta ˈkelːa kriaˈtuːra anˈdanːə naʃˈːeːvanə ˈalːa ˈkaːsa… na ˈfemːəna də kamˈbaɲːa kə rəkujˈːeːva i wajˈːuːnə… nˈdanːə n ʣə trəˈweːva nə bːəˈskotːə n ʣe trəˈweːva ˈniɛndə… ˈsɔːʧərəma atːʃəˈetːə na kajˈːiːna e mːə faˈʧeːva i ˈbːrɔːdə kə lːa piɲˈːaːta ai ˈfoːkə… nˈdanːə n ʣə trəˈweːva ˈtandə ˈkoːsə… sə faˈʧeːa nəkːoːnə ˈsuːɡə ai ˈfoːkə kə nːə trəpːəˈtutːʃə mətˈːeːa na tiaˈnɛlːa e ʧːə faˈʧeːva i ˈsuːɡə e sːə faˈʧeːva kə lː ˈuntə sə skwajˈːeːva ˈkwelːə kːon ˈuntə e pːo sə ʧːə mətˈːeːva la kənˈʣɛrwa… e lːa kənˈʣɛrwa nəɱ ˈfeːa ˈkoːmə a ˈkːweʃta də ˈmo ˈfeːa ˈtɔʃta l aˈvɛːma skalˈːa alː ˈakːwa ˈkalːa pə ˈmetːəla ai ˈsuːɡə alˈːɔ metːaˈɛːmə amˈːɔlːə alː ˈakːwa e lːa skwajːaˈvɛːmə… i ˈtembə də nːa ˈvoːta e sː aˈveːa ˈsɛmbə faˈdja
D: Quali lavori hai fatto nella tua vita?
R: e kːə laˈvoːrə so ˈfːatːə la kriaˈtuːra la lasˈːeːva a ˈsːɔːʧərəma e i ˈjaːva a ˈmːɛːtə lə ˈraːnə kə i sərˈːikːjə nˈdanːə s atːakˈːeːvanə lə ˈreɲːə a ˈmːaːnə po s amːəkˈːjaːvanə ɱˈfatːʃa alː ˈolma e lːə maɲˈːa ˈfeːa ˈpoːkə… sə kəmˈbreːva lə ˈmɛːtə ˈsoːʧərəmə mə ˈjaːva a ˈfːa la ˈspeːsa təjˈːeːva i makːaˈruːnə nəkˈːoːnə ˈkaːʃə ka s aˈvɛːa ˈmɛːtə pəkˈːe mətaˈvɛːmə kwinnəʃ ˈjurnə a ˈmːaːnə… e pːə lːa kriaˈtuːra nən ʧə ˈʃteːa ˈnjɛndə nən ʧə ˈʃteːa nə bːəˈskotːə ˈsɔːʧərəma i faˈʧeːa lə ˈpaːnə ˈkotːə… ˈkwelːə ˈfeːa nˈdanːə… i ˈkwanːə ka rarːəˈweːva i ˈdeːva ˈkwelːa ˈjotːa də ˈlatːə ˈkalːə ˈkomːə ˈfeːwa e rːəʃˈːeːwa e aˈvɛːmə i a ˈfːa lə maɲˈːa ajː anəˈmaːlə sə fawˈʧeːwa kə lːa ˈfawʧa… e pːo sə rəʃtrəɲˈːeːva kiː raˈʃtejːə e pːo ˈkwanːə sə ˈfeːa ˈsikːə s amːəkˈːjeːva e pːo l atːakːaˈvɛːmə a ˈtːorsə i tərˈʧiːnə… po n ˈtembə də ˈmɛːtə n ˈtembə də ˈtreska ˈjɛːmə a tːrəˈska… e alˈːoːra sə faˈʧeːwa i mənˈdoːnə s atːakˈːeːwanə lə ˈtorsə də ˈpajːa e sːə faˈʧeːwa i mənˈdoːnə ˈʃteːanə tre ˈomːənə ai mənˈdoːnə a ˈfːa i mənˈdoːnə atːakːaˈɛːmə la ˈpajːa ˈkurːə ˈnːanʣə e rˈːeːtə a apːəkˈːa ˈkelːə ˈkoːsə p atːakˈːa la ˈpajːa
D: Avevi anche degli animali?
R: ˈʃi i təˈneːwa lə ˈwakːə məɲˈːeːwa ˈpuːrə lə ˈwakːə a ˈmːaːnə e alˈːoːra la mːaˈtiːna ˈdeːwa ˈpriːma k ˈeːwa… ka i so ˈiːta pə ˈjːiːvə a san dəˈnaːtə e alˈːoːra aˈveːa prəpaˈra təˈneːwa lə ˈjɛŋɡura ˈalːa ˈʃtalːa ˈjaːva atˈːɛrːa a i ˈfosːə təjˈːeːwa lə ˈsekːjəra ˈaːkːwa e lːə rəkatˈːʃeːwa p apːəwəˈra kijː anəˈmaːlə… nən ʣə trəˈweːva na ˈjotːa ˈaːkːwa e pːə ˈbːeːwə tənaˈɛːmə nə ˈputːsə ˈɛːma a ˈtːɔjːə na ˈkoŋka ˈaːkːwa la mətːaˈwɛːmə nˈʤiːma a nːa ˈviːa ˈloːkə e tːu ʧə faˈʃiːwə na səmˈːaːna pə ˈbːeːwə sə bːəˈweːa kə i maˈneːrə… ˈwarda ka na ˈvoːta ˈfeːa ˈtriʃtə… a mːaɲˈːa sə faˈʧeːwa ai ˈfoːkə sə mətˈːeːva i kutˈːuːrə ai ˈfoːkə ʧə ˈʃteːa na kaˈteːna apːəkˈːaːta alː anˈdiːka ai kamˈːiːnə e ˈlːoːkə sə mətˈeːva i kutˈːuːrə e sːə ʧːə kuˈʧeːva la ˈsaɲːa faˈʧiːvə la pəˈlɛnda lə ˈpaːnə amˈːɔlːə e ˈkːwanːə sə ˈʃteːa a fːaˈdja ˈfoːrə tə pənˈːiːvə i kaˈniʃtrə eˈjːiːvə pə lːa kamˈbaɲːa spanˈːiːvə kwiː manˈdiːlə mətˈːiːvə kwiː ˈpjatːə ə ˈpanə amˈːɔlːə e mːaɲːaˈwɛːmə ˈtutːə ˈloːk atˈːornə
D: Cos’altro mangiavate?
R: ˈmamːa mia i ˈjurnə faˈʧeːva lə ˈpaːnə amˈːɔlːə e lːa ˈseːra la pəˈlɛnda… s atːʃəˈdeːwanə i ˈporkə e tːə maɲˈːiːvə ˈtutːə lə ˈkoːtəkə la ˈpɛlːə i ˈporkə e lːa sawˈʧitːʃa s aˈveːa rəˈponːə ka s aˈveːa trəˈska e sː aˈveːa ˈkɔjːə… lə sawˈʧitːʃə nən də lə pəˈtiːwə maɲˈːa alˈoːra sə faˈʧeːa lə ˈpaːnə amˈːɔlːə kə kːwiː ˈluːmə ə ˈranʤəkə saˈlaːtə i rəkˈːjaːlə i ˈporkə ˈkwelːə maˈɔnːa ˈkomːə ˈfeːwa
D: Quali giochi facevi quando eri piccola?
R: ˈkwanːə ˈjeːva ˈalːa ˈskɔːla sə dːʒoˈkeːwa sə dːʒəˈreːwa kiː vajˈːuːnə nə mːə rəˈkɔrdə ˈkomːə sə əˈʧəːva ˈdːʒiːro dːʒiːro ˈtondo sə dːʒəˈreːwa… po ˈkwanːə mə so ˈfːatːa ˈvɛkːja so ˈiːta pə lːə kanˈdeːra a skarʧəfəˈla i matˈːsokːə… ˈjɛːmə a ˈkːɔjːə i matˈːsokːə ˈfeːa ˈbːejːə nˈdanːə sə kanˈdeːwa kə jː ˈɔrɡanə… sə bːalˈːeːva pəˈrɔ tə kjapˈːiːvə kə i fatːsəˈletːə nː e ˈkoːm a ˈmːo kə… anˈdanːə ˈfeːa ˈpuːrə ˈbːejːə pərkˈːe tənaˈɛːmə la ˈfɔrʦa tə pənˈːiːvə ˈkelːə kaˈnɛʃtra ə matːsokːə e ˈjːiːvə nˈʤiːm a ˈtːutːə ai raˈnaːrə… anˈdanːə ʧə la faʧaˈwɛːmə pəˈro lə maɲˈːa ˈfeːa ˈpoːkə… ˈsɔːʧərəma faˈʧeːva lə ˈpaːnə na ˈvoːta la səmˈːaːna e ˈkːwelːə ˈfeːa ˈtoʃtə ˈawtə nən ʤə ˈʃteːa tə təjˈːiːvə nə ˈtotːʃə ə ˈpaːnə e tːi i maɲˈːiːvə… i makːaˈruːnə anˈdanːə sə truˈweːvanə ˈkijːə ˈʃoːtə e nːə ʣə pəˈteːvanə ˈmaŋɡə kəmˈbra asˈːaːjə təjːaˈvɛːmə i ˈtriːtə ˈtutːə ˈkwelːə trəˈtaːtə ˈloːkə ʧə ˈʃteːa ˈpiːrə ə ˈsakːə ˈmaŋɡə ˈkweʃtə i ˈkaːnə ˈmo mo i ˈkaːnə sə ˈmaɲːanə ˈtutːa ʃta ˈbːɛlːa ˈpaʃta… anˈdanːə ˈfeːa ˈbːejːə ˈkwanːə ˈjɛːmə pə lːə kanˈdeːra afˈːiːn a mːesaˈnɔtːə pərˈkə sə səˈnaːwa sə kanˈdaːwa la ˈdːʒɛndə asˈːajə ˈmo e fəˈniːtə ˈtutːə… mo sə ˈtreska kə lːə ˈmaːkanə… lə ranˈdiːnja sə ˈkɔjːə ai ˈkambə lə ˈraːnə sə ˈtreska ai ˈkambə mo e fəˈniːtə ˈtutːə nː e ˈkːju ˈkomːə a nːa ˈvoːta
D: Era meglio prima o adesso?
R: anˈdanːə ˈfeːa ˈpuːrə ˈbːejːə maˈɡaːrə ˈfeːa kːju ˈpːoːkə lə maɲˈːa pəˈrɔ ˈfeːa ˈbːejːə anˈdanːə ʧə ˈʃteːa la dːʒovənˈdu… ˈkwanːə nə pənːaˈvɛːmə ˈkelːə kaˈnɛʃtra kə jaˈɛːma a pːərˈta a maɲˈːa ai mətəˈtuːrə… e alˈːoːra ʃtaˈɛːmə a ˈkːɔjːə anˈdanːə ʧə ˈʃteːanə ˈʧɛrtə ˈfjaskura i ˈfjaskə də ˈwiːnə sə pərˈteːwa a ˈbːeːwə kə nːə bːəkˈːjeːrə ʧə bːəaˈwɛːmə ˈtutːə ˈkwandə
D: La “sagna” ve la mangiavate?
R: la ˈsaɲːa sə faˈʧeːva la dəˈmeːnəka… nu ˈjekːə spəˈsaːtə ˈkwanːə la faʧaˈwɛːmə nː aˈɛːma ˈfa asˈːai pərˈke faˈɛːmə ˈnɔːvə pərˈsoːnə e ˈkːwanːə faʧaˈɛːmə ˈkwelːa ˈsaɲːa nəɱ ˈfeːa ˈmaŋɡə nə pjatˈːutːʃə pəˈtu faˈʧiːvə na ˈsɔrta skəˈfɛlːa pəˈrɔ nəɱ ˈfeːa ˈmaŋɡə nə ˈpjatːə apːəˈtu ˈsaɲːa senʣ ˈoːva ˈsenʣa ˈnjendə ˈkwelːə sə ˈpuːrə ɲːakˈːeːwa… anˈdanːə ˈpuːrə sə tːəˈniːwə ka ˈoːvə s aˈveːa ˈwenːə pə i a ˈtːɔjːə lə saˈpoːnə nən ʣə trəˈweːva nə ˈkːoːn əˈʃtratːə lawaˈvɛːmə lə lənˈʣoːla kə lːə saˈpoːnə ˈfatːə a ˈmːaːnə D: Come si faceva il sapone?
R: kə lːə ˈlardə di i ˈporkə ˈtutːə i ˈskartə di i ˈporkə… sə təjˈːeːva la ˈsɔːda e sːə faˈʧeːva ˈkwelːə saˈpoːnə… lawaˈvɛːmə lə lənˈʣoːla e ˈpːo a ˈkːelːə lənˈʣoːla ʧ aˈɛːma ˈfa nə kutˈːuːrə ˈakːwa ˈkalːa e ˈtːʃeːnərə… faʧaˈɛːmə nə kaˈniʃtrə faʧaˈɛːmə ˈwojːə nə kutˈːuːrə ə kwelː ˈakːwa ˈkalːa e ˈtːʃeːnərə e fːaʧaˈɛːmə la ləʃˈːja a ˈkːelːə lənˈʣoːla ˈsenʣa əˈʃtratːə
D: E si pulivano?
R: ˈpaːrə ka sə ˈfeːanə pəˈliːtə ʃtaˈɛːmə abːəˈtwaːtə a ˈkːwelːə nʣapəraˈɛːmə ˈpriːma kə lːə saˈpoːnə e pːo lə rəpərtaˈvɛːmə ˈalːa ˈkaːsa ka l ˈakːwa nən ʤə ˈʃteːva aˈvɛːma i adˈːo ˈʃteːa nə ˈputːsə na fənˈdaːna ˈfoːrə ə ˈkesːə kə ˈʃtaw ŋ ɡamˈbaɲːa… po kə ˈuːnə də ˈkwelːə ŋ ˈɡaːpə rəˈwa ˈalːa ˈkaːsa ˈfa ˈkwelːa ləʃˈːja lə ˈleːna nən ʤə ˈʃteːwanə kə lːə ˈmatːsə də ranˈdiːnja… alˈːoːra faʧaˈvɛːmə ˈwojːə ˈkwelːə kə lːa rəˈʃtotːʃa pəkˈːe sə məˈteːva lə ˈraːnə ˈawtə po sə fawˈʧeːa ˈkwelːa rəˈʃtotːʃa pərtaˈvɛːmə ˈkwelːə ˈtorsə e fːaʃaˈɛːmə kwiː ˈfoːkə pə skalˈːa kwelː ˈakːwa pə ˈmːetːə nˈʤiːma ˈalːə lənˈʣoːla… ma kə nːə ˈparlə a ˈfːa
D: Li facevate i pomodori?
R: lə pəmːaˈrɔːlə lə faʧaˈɛːmə pəˈrɔ lə səkːaˈweːmə lə ˈtawrə apˈːɔʃta tənaˈɛːmə pə lːa kunˈʣɛrwa faʃaˈɛːmə la kunˈʣɛrwa la spanːaˈɛːmə nˈʤiːma ˈalːa ˈtaːwora e lːa faʃaˈɛːmə səkˈːa e pːo faʃaˈɛːmə ˈtutːə palːətˈːɛlːə ke lː ˈojːə e lːə mətːaˈvɛːmə ˈend a nːə ˈwaːsə… e pːo ˈkwanːə faʃaˈɛːmə a mːaɲˈːa nə pətːsaˈrejːə də ˈkijːə itːaˈɛːmə atˈːɛrːa alː ˈakːwa ˈkalːa lə ʃtəɱbraˈwɛːmə e mːətːaˈwɛːmə ˈalːa ˈtjaːna
(00:00)
D: Ti ricordi qualche episodio sulla guerra?
R: Durante la guerra abbiamo visto tanta fame… mi ricordo che passarono i tedeschi, inglesi e tedeschi, poi finì la guerra e rimanemmo senza niente, senza mangiare, a quei tempi.
D: Raccontami del tuo matrimonio.
R: Avevo quattordici anni, avevo dodici anni e andavo a zappare con papà, a scegliere la gramigna per gli animali, poi a quindici anni mi sono sposata e me ne sono andata da mia suocera… a quei tempi il letto veniva portato con il carro, il comò, l’armadio, poi si componeva il letto, una cesta con il necessario per il letto… vi si mettevano dentro due cuscini… il lenzuolo, la coperta per comporre il letto, il giovedì… e la domenica mi sono sposata.
D: E la festa?
R: La festa poco e niente, eravamo una decina di persone… cucinò un mio zio… a quei tempi non si usavano tante cose.
(02:03)
D: Cosa avete mangiato?
R: Mangiato… faceva il brodo, i maccheroni, la carne… fece quello zio… a quei tempi non si andava in viaggio, ho dormito a casa… e poi avevo sedici anni ed ebbi la prima figlia. Si doveva sempre lavorare e allora me la crebbe mia suocera… e era nata quella bambina, allora nascevano in casa… una donna di campagna raccoglieva (faceva nascere) i bambini… a quei tempi non si trovava un biscotto, non si trovava niente… mia suocera uccise una gallina e mi faceva il brodo con una pentola di terracotta (pignatta) al fuoco… allora non si trovavano tante cose… si faceva un po’ di sugo al fuoco con un treppiedi, si metteva in un tegame e si faceva il sugo. Si cucinava con lo strutto, si faceva sciogliere quel po’ di strutto e poi si metteva la conserva… La conserva non era come questa di adesso, era dura, la dovevamo scaldare con l’acqua calda per metterla nel sugo, allora la mettevamo a bagno nell’acqua e la scioglievamo… i tempi di una volta, si doveva sempre lavorare.
(03:55)
D: Quali lavori hai fatto nella tua vita?
R: E quali lavori ho fatto, la bambina la lasciavo da mia suocera ed io andavo a mietere il grano con la falce, allora i covoni si legavano a mano, poi si raccoglievano vicino agli olmi, il cibo era poco… si comprava il fieno, mio suocero andava a farmi la spesa, prendeva i maccheroni, un po’ di formaggio, perché si doveva tagliare il fieno, impiegavamo quindici giorni a mano… Per la bambina non c’era niente, non c’era un biscotto. Mia suocera le faceva il pane cotto… quello c’era a quei tempi… io quando ritornavo, le davo quella goccia di latte, caldo come era, e riuscivo. Dovevamo andare a fare da mangiare per gli animali, si falciava con la falce… e poi si restringeva con il rastrello e, quando era secco, si raggruppava e lo legavamo a fasci, il “torcino”… Quando era tempo di mietitura, di trebbiatura, andavamo a trebbiare… si faceva il mucchio di fieno, c’erano tre uomini a fare il mucchio di fieno, legavamo la paglia, corri avanti e indietro ad appendere quelle cose per legare la paglia.
D: Avevi anche degli animali?
R: Sì, avevo le mucche, le mungevo anche a mano e allora la mattina davo prima di andare… perché io sono andata a raccogliere le olive a San Donato, e allora dovevo preparare, avevo i buoi nella stalla, andavo giù al fosso, prendevo i secchi d’acqua e li riportavo per abbeverare quegli animali… Non si trovava una goccia di acqua e per bere avevamo un pozzo, andavamo a prendere una conca di acqua, la mettevamo da una parte e durava una settimana, si beveva con il mestolo… guarda che una volta era triste!… Il cibo si cucinava sul fuoco, si metteva la pentola sul fuoco, c’era una catena appesa al caminetto e lì si metteva la pentola e vi si cucinava la “sagna”, facevi la polenta, il “pane a mollo” (zuppa di pane con fagioli). Quando si lavorava fuori, prendevi la cesta e andavi in campagna, stendevi la tovaglia, mettevi quel piatto di pane ammollo e mangiavamo tutti lì intorno.
(07:20)
D: Cos’altro mangiavate?
R: Mia madre il giorno faceva il “pane a mollo” e la sera la polenta… si uccidevano i maiali e ti mangiavi tutto, le cotenne, la pelle del maiale e la salsiccia si doveva mettere da parte, perché si doveva trebbiare e si doveva raccogliere… le salsicce non le potevi mangiare. Allora si faceva il “pane a mollo” con quel grasso rancido e salato, con le orecchie del maiale, quello, Madonna, come era!
(08:15)
D: Quali giochi facevi quando eri piccola?
R: Quando andavo a scuola si giocava, si girava con i bambini, non mi ricordo come si diceva, “giro giro tondo” e si girava… Poi quando sono diventata vecchia, sono andata per i cantieri a fare i cartocci, le pannocchie… andavamo a raccogliere le pannocchie. Era bello allora, si cantava con la fisarmonica… si ballava, però ti prendevi con i fazzoletti, non era come adesso che… allora era pure bello, perché avevamo la forza, prendevi quelle ceste di pannocchie e andavi su al granaio… allora ce la facevamo, però il cibo era poco… mia suocera faceva il pane una volta alla settimana e quello era duro, altro non c’era, prendevi un pezzo di pane e te lo mangiavi… I maccheroni a quei tempi si trovavano sciolti (senza confezione) e non se ne potevano neanche comprare assai. Prendevamo il “trito”, la pasta tritata, vi si trovavano anche peli di sacco. Neanche i cani di adesso se la mangiano così! Allora era bello, quando andavamo per i cantieri fino a mezzanotte, perché si suonava, si cantava, la gente era molta. Adesso è finito tutto… adesso si trebbia con le macchine, il granturco si raccoglie al campo, il grano si trebbia al campo, ora è finito tutto, non è più come una volta.
(11:15)
D: Era meglio prima o adesso?
R: Prima era pure bello, magari il cibo era di meno, però era bello allora, c’era la gioventù… quando prendevamo quei cesti che andavamo a portare il cibo ai falciatori… e rimanevamo a raccogliere, allora c’erano certe “fiascura”, fiaschi di vino, si portava da bere con un bicchiere nel quale bevevamo tutti quanti.
(12:12)
D: La “sagna” ve la mangiavate?
R: La “sagna” si faceva la domenica… noi che eravamo sposati, quando la facevamo, ne dovevamo fare assai, perché eravamo nove persone e quando la facevamo, quella “sagna” non era neanche un piatto per ciascuno, ne facevi una ciotola grande, ma non era neanche un piatto per ciascuno. Era “sagna” senza uova, senza niente, si appiccicava pure… A quei tempi se avevi qualche uovo, si doveva vendere per comprare il sapone. Non si trovava un po’ di estratto, lavavamo le lenzuola con il sapone fatto a mano.
(13:07)
D: Come si faceva il sapone?
R: Con il lardo del maiale, con tutti gli scarti del maiale… si prendeva la soda e si faceva il sapone… lavavamo le lenzuola e poi dovevamo fare una pentola di acqua calda e cenere… facevamo un cesto, facevamo bollire una pentola di quell’acqua calda e cenere e facevamo il ranno a quelle lenzuola, senza estratto.
D: E si pulivano?
R: Sembra che si pulivano, eravamo abituati a quello, insaponavamo prima con il sapone e poi le riportavamo a casa, perché l’acqua non c’era, dovevamo andare dove c’era un pozzo, una fontana all’aperto, di quelle che stanno in campagna… Poi con uno (cesto) di quelli sulla testa, ritorna a casa, fai il ranno, la legna non c’era, con le mazze del granturco… allora facevamo bollire quello con le stoppie, perché si tagliava il grano alto, poi si facevano le stoppie, portavamo i fasci e accendevamo il fuoco per scaldare l’acqua per spargere sulle lenzuola… ma che ne parli a fare!
(14:23)
D: Li facevate i pomodori?
R: I pomodori li facevamo, però li facevamo seccare, avevamo le tavole apposta per la conserva, facevamo la conserva, la spargevamo sulle tavole e la facevamo seccare. Poi facevamo tutte palline con l’olio e le mettevamo in un vaso… quando facevamo da mangiare, ne mettevamo nell’acqua calda un pezzetto, lo stemperavamo e lo mettevamo nel tegame.


Tools personali
Alvito