al'ːora... muɲːa'vamə lə 'vakːə... lə 'mukːe... e... e p'ːojə ja'vamə a... a m'ːɛtere lu 'granə i p'ːo fiʃa'ːmə lu fur'madːʒə ʎu 'sabːatə fiʃa'ːmə lu... lu 'panə i fi'ʃea lu 'panə 'tuttə ʎi 'sabːatə... 'sɛtːə 'ɔttə pa'neʎːə k abːa'stavanə 'kːju d 'ɔttə d'ːʒornə...
Venivano anche venduti?
nɔ nɔ nɔ... 'solə pə 'kːasa... he... pə v'ːendəlːə... e p'ːo... 'kelːə sə...'jeva 'alːa 'mɔla 'ekːə a 'sant an'tonjə... 'esːə... a k'ːestə mu'linə kə m'ːo 'ɛ də paʃkwa'linə... e... e fːiʃa'vamə lə... lu 'panə lə 'pitːsə e... e l d'ːʒorno fiʃa'vamə la mi'nɛstra e p'ːo ja'vamə a lavo'ra o... ki a p'ːaʃːə lə 'pɛkurə... 'kiʎːə k'ːju p'ːikːulə a p'ːaʃːə lə 'pɛkurə... 'kiʎːə 'kːju g'ːrandə a p'ːaʃːə ʎi ma'jalə... 'kiʎːə k'ːju r'ːosːə... pa'pa 'jeva a a'ra ko lə 'vakːə ku ʎ a'ratə kol... ʎu trat'ːorə nun tʃe ʎ a'vamə e ja'vamə kuʎu kar'ːutːʃə... ku ʎu 'karːə... 'kiʎːə ku lə 'rotə... 'tutːə... e 'ɛsːə... e... po tena'vamə ʎu ka'vaʎːə e... ke ʎə... tena'vamə a ʎi rə'ʃintə... e 'kwanːə'eva 'ji a n'ːa 'fɛsta tuʎ'ːivə ʎu ka'vaʎːə nən tuʎ'ːivə la 'makina... ad'ːɔ la tuʎ'ːivə 'tantə 'anːə fa... e 'ɛsːə... e p'ːo... fiʃa'vamə lu fur'madːʒə... lə ja'vamə a v'ːenːə a tːʃe'pranə a 'artʃə...(a p'ːedə) e s'ːi... sta a d'ːiʃe kə lə ja'vamə a v'ːenːə a p'ːedə... i... a tːʃe'pranə purə... o ko lːa kor'ːjɛra o a p'ːedə... a tːʃe'pranə sə nə kum'pravanə k'ːju as'ːa...
Era più grande il mercato di Ceprano? hɛ... nːɔ... tʃə 'stea... la kart'jɛra... la d'ːʒentə ka kum'pravanə 'ɛranə k'ːju... hɛ... i p'ːo l d'ːʒornə o la 'pasta o ʎə... la mi'nɛstra pːək'ːe ʎi fa'dːʒolə ʎi fiʃa'vamə nu... lə... la vər'dura la təna'vamə... 'ɛssə... fi'ʃavə a mand'ʒa... la mi'nɛstra ka sə mand'ʒava... e... 'ɛsːə... kːu'si'ɛra la 'vita... e tʃə 'stea... 'jea a p'ːaʃːə ʎ aʎːi'malə... lə 'mukːə... he... ʎi ma'jalə...
E quando si andava alle feste con il cavallo... quali feste? Feste patronali?
nɔ... 'jekːə tʃə ja'ːmə a p'ːedə... ja'vamə 'alːa 'fɛsta pər e'sempjə 'alːa ma'dɔnːa a la 'ʃivəta ku ʎu ka'vaʎːə... a... san... do'natə... san dʒə'lardə 'santa lu'ʃia... 'tutːə stə 'fɛstə 'kwa 'kwasə vi'ʃinə tʃə ja'vamə ku ʎi ka'vaʎːə... 'nɔnːəmə pur'tava ʎu ka'vaʎːə 'padrəmə nɔ... pur'tava ʎu ka'vaʎːə...
Le Tre Persone?
ha... 'alːə tre pːər'tsonə... ja'vamə ku ʎu ka'vaʎːə i n'ːɔnːəmə ʎ 'jeva a m'ːetːə 'sɛmpə a n'ːa ka'setːa... 'kosə... 'komː 'ɛ kːja'mata... nən mə ri'kordə... ke tʃə vu'levanə sɛtː 'orə də mun'taɲːa pə 'i 'lɔkə... 'sɛtːe'ore... i... ʎi pusa'vamə ʎu ka'vaʎːə i k'ːiʎːə nən ʎ apːaʎ'ːavanə i... nːə fi'ʃevanə adːur'mi... na 'nɔtːə i p'ːo na dːʒor'nata 'tutːə in 'viadːʒə pə 'i 'lɔkə 'alːa san'tisːima... kə s'ːia lo'data... i... 'dːɔpːə ʃta'vamə d'ːua 'tre d'ːʒornə pːək'ːe 'lɔkə tə nə pu'tivə ve'ni ku n'ːu 'jornə... e nːɔ... tʃə metːa'vamə ʎu 'pjantə əlːe dzi'telːə i tːʃə nə rəturna'vamə a kːɔpːa'doʃə 'lɔkə... kɔpːad'oltʃe...
Cappadocia...
kapːa'doʃə 'si... he... p'ːo rəpasːa'vamə aʎː ab'ːrutːsə 'esːə a... e tːʃənə ra'vamə... pək'ːe... ja'vamə a lːo'retə ma a lːo'retə tʃə 'semə 'itə'sɛmpə... pe'rɔ... tʃə ja'vamə ku la kur'ːjɛra... ku ʎu 'trɛnə... da... 'ekːə ja'vamə a s'ːɔra a s'ːɔra ku ʎu... ku ʎu 'trɛnə sə'gwivə 'sɛmpə... pə... tʃə mət'ːavə 'kwatːə 'ʃiŋkə d'ːʒornə... pə 'i l'ːa 'alːa ma'dɔnːa e lo'retə... e 'ɛsːə... e a k'ːasa sə lavo'rava asːu'si... pa'pa 'ɛ 'sɛmpə lavo'ratə...
Come venivano lavati i panni?
e... ʎi 'panːə... ja'vamə at'ːɛrːa a ʎu 'fosːə e ʎi lava'vamə... sin'ːɔ a k'ːelːa fun'tana 'stɔŋgə a d'ːiʃə a lːa fun'tana a lːə 'krudə... 'ɛra kja'mata... fiʃa'vamə la ku'lata... he... fiʃa'vamə... fiʃa'vamə... ʎi 'paɲːəʎə ndzapu'navə e ʎi mət'ːivə a nu ʃə'stinə i... d'ːɔpːə tʃə fi'ʃivə 'voʎːənuk'ːonə d 'akːwa ku la 'ʃeɲːəra i tʃə sə it'ːava 'sopra i... i k'ːelːa...'kelːa sə pu'levanə i tːu ʎi... 'po ʎə d'ːʒornə 'dɔpə e... 'diʃə... diʃa'vamə la... la 'femːəna traʃku'rata ʎu 'sabːatə a s'ːera 'fa la ku'lata... pək'ːe sə fi'ʃeva 'prima nɔ... he... i... i p'ːo ʎi ja'vamə a lːa'va... pək'ːe a ndzapu'na lə fiʃa'vamə ku nuk'ːonə d 'akːwa... i lː 'akːwa nən tʃə'steva... 'purə pə b'ːevə l a'vamə 'i a pːiʎ'ːa 'lɔkə at'ːɛrːa... kə s.a'ria'sotːə a ʎ ab'ːatə 'sa...
”L' abbate”?
a... ʎu ka'sinə 'ekːə ar'ːɛtə 'alːa mun'taɲːa... tʃə 'sta 'kiʎːu ka'sinə'rosːə... al'ːɔkə 'ritːə at'ːɛrːa... 'ritːə at'ːɛrːa pə'rɔ... tʃə 'stevanə lə funta'nelːə kə... 'purə... 'purə nu put'ːsetːə akːu'si... nu 'mɛtrə 'alta... tʃə 'steva l 'akːwa kə sur'dʒeva... tu tə la rəkuʎ'ːivə l 'akːwa lːa'vavə i p'ːo 'kelːa... sur'dʒeva... 'purə mo tʃə 'sta...
Che cosa si usava per lavare i panni?
hɛ... lu sa'ponə nor'malə... lːu'si... 'kwanːə atːʃida'vamə ʎu ma'jalətuʎːa'vamə 'tutːa 'kelːa 'rɔbːa g'ːrasːa e akːatːa'vamə la 'sɔda... la'sɔda 'kawʃpika diʃa'ːmə nu... nu 'kilə də 'sɔda... se'konːə 'kwanta tʃənə 'jeva i lːa fiʃa'vamə 'bːoʎːə 'po la it'ːavə a n'ːa ʃ'ːifa i... tʃə... fi'ʃivə'komə 'stu tavu'linə i tʃə fiʃa'vamə ʎi 'rigə 'kwanː 'ɛra 'tenːəra e fi'ʃivanə e 'petːsə e sa'ponə...
Tutto fatto in casa, quindi...
hɛ... nːɔ... 'ntanːə 'kwanːə s amːat'ːsava ʎu ma'jalə 'tutːə 'kelːu 'rasːə'ke tːʃə fi'ʃivə... e tːʃə fiʃa'vamə lu sa'ponə pə lːa'va ʎi 'paɲːə... e p'ːo la'ʃakw... pə'rɔ a ʃkja'ri a'vivə 'i a nːu 'putːsə... a nːa... na fun'tana... na'kɔsa ad'ːɔ la ʃkja'rivə... 'alːa 'kasa l 'akːwa nən tːʃə 'steva... 'purə pə b'ːevə l ava'vamə 'i a t'ːɔʎːə lun'tanə... pə'rɔ i tʃə 'jeva ku ʎu kar'ːutːʃə... mət'ːeva na b'ːotːə 'sopra ʎu kar'ːutːʃə... 'kiʎːə b'ːasːə nɔ... nːɔ ʎu 'karːə... pa'pa tə'neva ʎu 'karːə g'ːrandə i 'kiʎːə b'ːasːə'pikːulə... tʃə mət'ːeva na 'votːə də 'kelːe tə'deʃkə 'sa... 'kelːe 'votːə də dːu'ʃentə 'litrə... də 'fɛrːə... i ja'vamə... nu diʃa'ːmə 'alːa fun'tana... vi'ʃinə ʎi si'munə nən tʃə 'si 'itə 'mai a tra'montə... a tra'montə rit'ːə ab'ːalːə di'ʃamə... e p'ːo tʃə 'steva ad'ːɔ tʃə n a'vamə la 'tɛrːa nu... kə'stava 'kwasi vi'ʃinə a kɔlfə'liʃə tʃə 'steva na fun'tana ka tu tuʎ'ːivə...ŋ'kivə l 'akːwa i 'kelːa rəsur'dʒeva... 'ɛkːə... l 'akːwa rəsur'dʒeva ap'ːresːə... i ja'vamə 'ko lːa 'votːə e la purta'vamə 'alːa 'kasa pə tʃə 'fa'tutːa la 'rɔbːa... də maɲ'ːa...
Per quanto tempo bastavano 200 litri d'acqua?
he... d'ːu 'tre d'ːʒornə... 'i tʃə 'jeva a pːiʎ'ːa l 'akːwa ku ʎu kar'ːutʃə...'po 'lɔkə ku ʎu 'sikːjə... afːun'ːavə i... 'ŋkivə la 'votːə... 'kwanːə 'ivə'kjena... pək'ːe 'kelːe 'ɛranə 'tutːə b'ːasːə ku n'ːente tʃə 'steva l'akːwa... d'ːu 'mɛtrə tʃə 'steva l 'akːwa... non 'ɛra 'putːsə... 'tutːə... 'lɔkəat'ːɛrːa 'purə la fun'tana... di'ʃamə... ma 'ritːə at'ːɛrːa da 'kiʎːə... da'keʎːu ka'sinə kə 'sta a ʎː ab'ːatə... 'kwanːə 've da kɔlfe'liʃə ʎə 'vidə... ma pə'rɔ 'ritːə at'ːɛrːa nːɔ vi'tʃinə 'alːa 'kasa... 'lɔkə k'ːju at'ːɛrːa ad'ːɔ tena'ːmə la 'tɛrːa...
Cosa si faceva con il carro grande?
he... tʃ 'ivə a t'ːɔʎːə lə 'rɛɲːə... tʃə 'ivə a t'ːɔʎːə lə... lə 'mpalːə... tʃə 'ivəa t'ːɔʎːə la 'rɔbːa k'ːju r'ːɔsːa... ku ʎu kar'ːutːʃə 'po tʃ 'ivə pər 'akːwa... tʃ'ivə a t'ːɔʎːə d'ːu 'lena... tʃə 'ivə a t'ːɔʎːə... d'ːu 'fraʃkə... k'ːju... 'kosə...'komːə a m'ːo na 'makina 'rɔsːa i nːa 'makina pitːʃi'relːa pə tʃə... ke tʃəfi'ʃeva... 'ɛsːə... i p'ːo tena'vamə... ma ʎu ka'vaʎːə 'ɛra 'solo pə 'ji 'alːa'fɛsta... pə 'i a rɔkːa'sekːa... pək'ːe 'padrəmə ʎi kud'ːʒinə 'ɛranə 'tutːə də rɔkːa'sekːa... eh... 'mo s 'ɛ m'ːɔrta na... na d'ːzia... 'prima na kud'ːʒina də pa'pa i p'ːo na 'sɔra 'jɛrə s 'ɛ m'ːɔrta na 'sɔra... na sɔ'relːa... aŋ'kora 'steva a rːɔkːa'sekːa... e... tʃə 'jeva 'kwanːə a'vivə 'i a rːɔkːa'sekːa a 'santa lu'ʃia... a 'stə 'fɛstə akːu'si ko ʎu ka'vaʎːə nɔ...'alːa ma'ɔnːa 'lːa 'ʃivəta 'sɛmpə tʃə 'sem:ə 'itə kə... ku lːa ka'valːa nɔ... sən'ːɔ... 'ɛsːə... i p'ːo ʎu 'sabːatə fi'ʃivə lu 'panə...
Cosa si faceva al mercato?
he... pə v'ːendə... a ʎu mer'katə 'jeva ad 'artʃə vən'ːeva lu fur'madːʒəl 'ɔva... 'mo nən mə lə 'favə... Venivano in tanti ad Arce?'si 'si 'si 'si... 'tantə... e kə sə vən'ːeva... lə 'fikə... i və'neva a v'ːenːə lə'fikə ad 'artʃə ku ʎu ka'nistrə... l 'atə vən'ːevanə l 'uva ma nu l 'uva pa'pa 'kwanːə la vən'ːeva 'tutːa nə təna'vamə as'ːajə 'iə la kuʎ'ːeva i p'ːo tʃə lə... kum'prava la 'pasta lu sa'ponə lu 'salə... 'ɛsːə... 'tutːə 'stə'kosə akːu'si...
L'uva veniva comprata per fare il vino?
he... se la kum'pravanə 'kiʎːə kə tʃə fi'ʃevanə ʎi ne'godzjə l 'uva i lːa rəvən'ːevanə nɔ... sə la kum'pravanə 'kistjə ʎ'ːu 'montə kə sə la vən'ːevanə pə f'ːa lu 'vinə 'isːjə pək'ːe sə vən'ːeva as'ːa... 'mo 'sta'tutːə abːandu'natə pək'ːe ʎi vaʎ'ːunə nən lə 'favə k'ːju... ʎi 'vekːjə'simə 'fatːə 'vekːjə... e 'ɛkːə... nən dzə la'vora k'ːju... Facevate sia vino che olio?'si 'si 'si... lu 'vinə l 'oʎːə lə vənːa'vamə a t'ːutːə... l 'oʎːə təna'vamə... tə'namə ʎu mun'tanə aŋ'kora... 'kiʎːə də 'prɛta... kə tʃə 'sta la 'prɛta'propria kə... ku nːa 'kɔsa kə... nːa 'prɛta 'tonda kə... dːʒi'rava ʎu ka'vaʎːə o ʎ 'asənə di'ʃamə... ʎu so'marə... dːʒi'rava 'turnə 'turnə i man'ːavə 'sɛmpə na palət'ːata 'sɛmpə na palət'ːata 'sɛmpə na palət'ːata 'finə kə sː 'ɛra 'maʃəna... 'dɔpə ʎə mətːa'vamə a... 'alːə'ʃportə 'sa... 'kelːə kə... 'fa... i lə mətːa'vamə a nːu 'tortʃə i... də... 'alːə'fa... pə'rɔ tʃə vu'levanə d'ːu 'orə pə f'ːa... nː 'ɛ m'ːo 'tutːə a m'ːakina... he... 'daʎːə a 'streɲːelːə akːu'si i 'kelːə ʃprəs'ːava i 'jeva a nu pi'lotːə a na... a nu 'kosə 'komə nu 'tinə... i p'ːo ku nːa 'kɔsa 'komə nu piat'ːinə la rikuʎ'ːivə akːu'si... l 'oʎːə 'jeva 'sopra alː 'akːwa... i lːa rikuʎ'ːeva akːu'si... l 'oʎːə i la mət'ːivə 'alːə 'kɔsə e p'ːo sə lə və'nivanə 'tutːə a kːum'pra... pək'ːe nə fi'ʃevanə as'ːa e p'ːo 'kelːə ma'garə... 'mo sə'paga a l'ːitrə nɔ... 'va a mːaʃə'na i sə 'paga... pe'rɔ na 'vɔta 'nɔ... 'ki tə lə pa'gava... ʎi 'soldə ad'ːɔ ʎi tuʎ'ːevanə... nən tə'nevanə ni'ʃuna mə'sata 'ntanːə... ni'ʃuna... e al'ːora tuʎ'ːevanə i d'ːevanə... i t'ːu tə tuʎ'ːivə 'tant 'oʎːə... ma'garə 'kwatːə 'litrə... d'ːu 'litrə a... a mːun'tanə'nɔ... i p'ːo 'kelː 'oʎːə lə vən'ːivə a k'ːiʎːə kə sə lə kum'pravanə... nu təna'vamə... 'nɔnːəmə pə'rɔ... 'po 'padrəmə 'nɔ 'solə la... 'solə ʎu mun'tanə... e pə'rɔ 'po 'alːa 'gwɛrːa tʃə 'misːənə lə 'tasːə i 'ebːənə'kjudə pək'ːe 'po tʃ a'veva ke f'ːa 'purə 'ekːə ʎu 'padrə də d'ːʒanːə keʎ 'ɛra kud'ːʒinə 'kiʎːə 'keʎː'atə... 'si kːa'pi... 'ɛra 'tutːə indz'jɛmə e al'ːora nən pa'ganːə k'ːju... pək'ːe sin'ːɔ ʎu mun'tanə... la 'mɔla 'sta... k'ːju at'ːɛrːa di'ʃamə... vi'ʃinə ʎu 'fosːə... ma 'kelːa... 'ntanːə la 'lɛtːrika nən tʃ 'ɛra... fi'ʃinːə na... na 'kɔsa də... na pa'rata di'ʃamə... fi'ʃinːə pas'ːa l 'akːwa 'dentə ʎu 'fosːə kə 'jeva 'tutːa 'dentə na 'kaməra... i p'ːo 'kwanːə a'veva maʃə'nakə la 'mɔla... e... ku l 'akːwa də 'kelːa'standzja maʃə'navanə... ma 'prima 'delːa 'gwɛrːa pə'rɔ... i p'ːo pə'rɔ la fer'manːə pək'ːe... e p'ːo nən... 'nɔnːəmə ku ʎu 'pa... ku ʎu 'nɔnːə də stu d'ːʒanːə kə 'sta 'ekːə a ven'ːə lə 'robːə 'nɔ... e ʎu 'nɔnːə tʃ 'ɛra'padrə... 'ɛra 'fratə a 'pːatrmə... 'isːə 'ɛ ˌfratəkud'ːʒinə a p'ːadrəmə...ʎu 'padrə... 'dzi luid'ːʒinə... pə'rɔ ʎu 'nɔnːə s 'ɛranə 'sɔ... 'fratə i s'ːɔrə... 'fratə... s 'ɛranə 'tre f'ːratə... ʎu 'padrə də 'mamːa ʎu 'padrədə... də d'ːʒanːi e ʎu 'padrə də 'padrəmə... s 'ɛrano 'tre f'ːratə 'nɔ...'po 'padrəmə 'venːə la... sta 'ledːʒə musːo'linə... a ˌvintə'ʃiŋk 'aɲːə v a'vatə andzu'ra... 'mo nən andzu'ratə k'ːju... 'ɛ 've... i al'ːora'padrəmə sə tuʎ'ːi 'mamːa kə ʎ 'ɛra... 'ɛra vaʎ'ːɔna... 'diʃə ʃpu'samə i p'ːo... 'po sə 'feʃə na ka'setːa i p'ːo se la pur'ta 'dɔpːə də d'ːu 'anːə...'iə... 'mamːa a'veva ˌdiʃas'ːɛtːə 'anːə 'kwanːə 'sɔ n'ːata 'iə... i 'ɛsːə... I figli si facevano quando si era più giovani prima...he... nu 'simə 'sei 'tutːə 'femːənə... e ʎ 'atə 'lɔkə vi'ʃinə 'tutːə 'kisːjə...'kosə... 'tutːə ki 'ɔtːə... ki 'ɔtːə... 'tutːə 'ɔtːə pər'tsonə... 'mo sə nə'kompranə 'solə 'unə... i a'bːastanə... ma na 'vɔta e'vamə as'ːa 'tutːə'kwanta... e nːɔ... e 'purə 'sendza mə'sata... 'stevanə 'tutːə 'sendza mə'sata... a'vevanə fat'ja pə... pə kːam'pa... pe'rɔ 'stevanə 'alːa'kasa... 'ɛsːə... i p'ːo te'navanə... 'mo... 'finə 'alːa 'gwɛrːa də 'mo te'nevanə ʎu mun'tanə kə... 'kistə kə tə 'stɔŋgə a d'ːiʃə i 'mo ʎi 'simə'purə akːata'statə... 'fatːə... pe'rɔ... sə dːʒi'rava ku ʎu su'marə akːu'si i tːu man'ːavə na palət'ːata e dːʒi'rava... ma'nːavə n 'ata pa'letːa e... e dːʒi'rava... i pːo lə sə mət'ːeva 'dentə 'kelːe 'ʃpɔrtə... sə mət'ːeva'dentə a li... 'sotːə ʎu 'tortʃə nɔ... 'komə a 'kiʎːə kə... kə sə ma'ʃenanə'mo... he... 'mo 'purə sə 'mitːənə 'dentrə lə 'totːʃə... 'dentrə lə 'ʃpɔtːə i sə 'ʃpreʃːa... ma 'mo 'ɛ l'ːɛtːrika... pə'rɔ na 'vɔta l a'vi a 'fa a m'ːanə... akːu'si k aŋ'kora tʃə 'sta sta 'rɔbːa a tːra'montə... i 'ɛsːə... pə'rɔ 'mo...'ɛ də 'tantə... la 'fɔrtsa nən tʃə 'sta... 'ɛ fə'nitə... ʎi vaʎ'ːunə 'purə ka tʃə'stavə nə... nə... nən lə fi'ʃatə... he... i 'komːə 'fa... 'kiʎːə də 'mo nən lə 'favə... 'kiʎːə də 'prima 'simːə'fatːə 'vekːjə... i 'ɛsːə... La trebbiatura?ha... e pːo... 'kiʎːə... ʎu 'padrə... 'kistə 'mariə katːʃa'relːa nɔ... səʃpu'sa 'kelːa də kɔlfe'liʃə... i ʎu 'padrə tə'nea... tə'nea la 'trebːja i di'ʃi a pa'pa i tə 'treʃkə pə... pə 'tʃentə 'tomːəla... nu 'tumːərə me nə 'da... 'iʃə ab'ːasta kə mə 'fa və'ni... və'ni alː 'ara 'tua... pər'ke a'po l 'arə 'ɛranə'tutːə 'pikːulə e keʎː 'atə a'vevanə trə'ʃka pə f'ːɔrtsa 'si kːa'pitə... 'sistəʎi b'ːeʎːə tʃ a'veva la 'trebːja... ʎu 'padre də ru'sina kə s 'ɛ m'ːɔrta'mo... nən 'ɛ k 'ɛ 'tʃent 'anːə fa... i kə p'ːo sə tuʎ'ːi 'mariə katːʃa'relːa vab'ːe... i 'kisːə tə'nevanə la 'trebːia i vːə'nivanə a tːrə'ʃka a tːra'montə i mːa'garə kiʎː 'atə nə tə'neva... fi'ʃeva d'ːjetʃə 'tomːəla... kelː 'atə'kwindəʃi... 'keʎː 'atə... p'ːo se nːu nə fiʃə'amə 'tʃentə 'tomːəla... as'ːa... pək'ːə l aə'amə mə'tutə a m'ːanə... e l a'vivə atːak'ːa... 'po pu'sa... po rə'streɲːə ku ʎu 'karːə... he... di'ʃeanə 'sɛmpə... 'diʃə 'kwanːə... 'jɛmːə alː a'rːɛtə 'lɔkə e 'diʃə... i tʃə vːə'demːə 'tutːə 'kelːu 'ranə da 'mɛtə di'ʃi iə... i mə 'mɛsːə a k'ːjaɲːe... di'ʃi ma 'kwanːə lə mə'tamə 'tutːə stu'ranə... he he 'dɛsːə 'mamːa ma 'mo 'kjanə 'kjanə lə mə'tamə... he pə'kːe 'tutːə da 'mɛtə nɔ... 'tutːa... ko lːə b'ːratːʃa... po ma'garə sə mət'ːevanə 'tʃiŋka 'sei pər'tsonə... ku n'ːentə fi'ʃevanə... 'ɛkːə... po tena'vamə ʎi ma'jalə... lə kuʎ'ːavamə 'keʎː 'anːə... fiʃa'ːmə ʎi ma'jalə e p'ːo... 'ɛsːə ʎi amːatːsa'vamə... tʃi ʎi maɲːa'vamə... ki ʎi vənːa'vamə... nɔ... a fəb'ːrajə 'mo s amːat'ːsa...va ʎu ma'jalə... ʎ amːatːsa'vamə... tʃə ʎə maɲːa'vamə... 'ɛsːə... i ʎ 'atə ʎə venːa'vamə... 'kelːə fiʃa'vamə... po fi'ʃivə la... la 'ʃkrɔfa sə 'kjama nu... 'kelːa 'femːəna kə lːa man'ːavə a ʎu ma'jalə i fi'ʃea 'sɛtːə 'ɔtːə maja'lɛtːə... i p'ːo ʎə ven'ːivə...
Venivano anche venduti?
nɔ nɔ nɔ... 'solə pə 'kːasa... he... pə v'ːendəlːə... e p'ːo... 'kelːə sə...'jeva 'alːa 'mɔla 'ekːə a 'sant an'tonjə... 'esːə... a k'ːestə mu'linə kə m'ːo 'ɛ də paʃkwa'linə... e... e fːiʃa'vamə lə... lu 'panə lə 'pitːsə e... e l d'ːʒorno fiʃa'vamə la mi'nɛstra e p'ːo ja'vamə a lavo'ra o... ki a p'ːaʃːə lə 'pɛkurə... 'kiʎːə k'ːju p'ːikːulə a p'ːaʃːə lə 'pɛkurə... 'kiʎːə 'kːju g'ːrandə a p'ːaʃːə ʎi ma'jalə... 'kiʎːə k'ːju r'ːosːə... pa'pa 'jeva a a'ra ko lə 'vakːə ku ʎ a'ratə kol... ʎu trat'ːorə nun tʃe ʎ a'vamə e ja'vamə kuʎu kar'ːutːʃə... ku ʎu 'karːə... 'kiʎːə ku lə 'rotə... 'tutːə... e 'ɛsːə... e... po tena'vamə ʎu ka'vaʎːə e... ke ʎə... tena'vamə a ʎi rə'ʃintə... e 'kwanːə'eva 'ji a n'ːa 'fɛsta tuʎ'ːivə ʎu ka'vaʎːə nən tuʎ'ːivə la 'makina... ad'ːɔ la tuʎ'ːivə 'tantə 'anːə fa... e 'ɛsːə... e p'ːo... fiʃa'vamə lu fur'madːʒə... lə ja'vamə a v'ːenːə a tːʃe'pranə a 'artʃə...(a p'ːedə) e s'ːi... sta a d'ːiʃe kə lə ja'vamə a v'ːenːə a p'ːedə... i... a tːʃe'pranə purə... o ko lːa kor'ːjɛra o a p'ːedə... a tːʃe'pranə sə nə kum'pravanə k'ːju as'ːa...
Era più grande il mercato di Ceprano? hɛ... nːɔ... tʃə 'stea... la kart'jɛra... la d'ːʒentə ka kum'pravanə 'ɛranə k'ːju... hɛ... i p'ːo l d'ːʒornə o la 'pasta o ʎə... la mi'nɛstra pːək'ːe ʎi fa'dːʒolə ʎi fiʃa'vamə nu... lə... la vər'dura la təna'vamə... 'ɛssə... fi'ʃavə a mand'ʒa... la mi'nɛstra ka sə mand'ʒava... e... 'ɛsːə... kːu'si'ɛra la 'vita... e tʃə 'stea... 'jea a p'ːaʃːə ʎ aʎːi'malə... lə 'mukːə... he... ʎi ma'jalə...
E quando si andava alle feste con il cavallo... quali feste? Feste patronali?
nɔ... 'jekːə tʃə ja'ːmə a p'ːedə... ja'vamə 'alːa 'fɛsta pər e'sempjə 'alːa ma'dɔnːa a la 'ʃivəta ku ʎu ka'vaʎːə... a... san... do'natə... san dʒə'lardə 'santa lu'ʃia... 'tutːə stə 'fɛstə 'kwa 'kwasə vi'ʃinə tʃə ja'vamə ku ʎi ka'vaʎːə... 'nɔnːəmə pur'tava ʎu ka'vaʎːə 'padrəmə nɔ... pur'tava ʎu ka'vaʎːə...
Le Tre Persone?
ha... 'alːə tre pːər'tsonə... ja'vamə ku ʎu ka'vaʎːə i n'ːɔnːəmə ʎ 'jeva a m'ːetːə 'sɛmpə a n'ːa ka'setːa... 'kosə... 'komː 'ɛ kːja'mata... nən mə ri'kordə... ke tʃə vu'levanə sɛtː 'orə də mun'taɲːa pə 'i 'lɔkə... 'sɛtːe'ore... i... ʎi pusa'vamə ʎu ka'vaʎːə i k'ːiʎːə nən ʎ apːaʎ'ːavanə i... nːə fi'ʃevanə adːur'mi... na 'nɔtːə i p'ːo na dːʒor'nata 'tutːə in 'viadːʒə pə 'i 'lɔkə 'alːa san'tisːima... kə s'ːia lo'data... i... 'dːɔpːə ʃta'vamə d'ːua 'tre d'ːʒornə pːək'ːe 'lɔkə tə nə pu'tivə ve'ni ku n'ːu 'jornə... e nːɔ... tʃə metːa'vamə ʎu 'pjantə əlːe dzi'telːə i tːʃə nə rəturna'vamə a kːɔpːa'doʃə 'lɔkə... kɔpːad'oltʃe...
Cappadocia...
kapːa'doʃə 'si... he... p'ːo rəpasːa'vamə aʎː ab'ːrutːsə 'esːə a... e tːʃənə ra'vamə... pək'ːe... ja'vamə a lːo'retə ma a lːo'retə tʃə 'semə 'itə'sɛmpə... pe'rɔ... tʃə ja'vamə ku la kur'ːjɛra... ku ʎu 'trɛnə... da... 'ekːə ja'vamə a s'ːɔra a s'ːɔra ku ʎu... ku ʎu 'trɛnə sə'gwivə 'sɛmpə... pə... tʃə mət'ːavə 'kwatːə 'ʃiŋkə d'ːʒornə... pə 'i l'ːa 'alːa ma'dɔnːa e lo'retə... e 'ɛsːə... e a k'ːasa sə lavo'rava asːu'si... pa'pa 'ɛ 'sɛmpə lavo'ratə...
Come venivano lavati i panni?
e... ʎi 'panːə... ja'vamə at'ːɛrːa a ʎu 'fosːə e ʎi lava'vamə... sin'ːɔ a k'ːelːa fun'tana 'stɔŋgə a d'ːiʃə a lːa fun'tana a lːə 'krudə... 'ɛra kja'mata... fiʃa'vamə la ku'lata... he... fiʃa'vamə... fiʃa'vamə... ʎi 'paɲːəʎə ndzapu'navə e ʎi mət'ːivə a nu ʃə'stinə i... d'ːɔpːə tʃə fi'ʃivə 'voʎːənuk'ːonə d 'akːwa ku la 'ʃeɲːəra i tʃə sə it'ːava 'sopra i... i k'ːelːa...'kelːa sə pu'levanə i tːu ʎi... 'po ʎə d'ːʒornə 'dɔpə e... 'diʃə... diʃa'vamə la... la 'femːəna traʃku'rata ʎu 'sabːatə a s'ːera 'fa la ku'lata... pək'ːe sə fi'ʃeva 'prima nɔ... he... i... i p'ːo ʎi ja'vamə a lːa'va... pək'ːe a ndzapu'na lə fiʃa'vamə ku nuk'ːonə d 'akːwa... i lː 'akːwa nən tʃə'steva... 'purə pə b'ːevə l a'vamə 'i a pːiʎ'ːa 'lɔkə at'ːɛrːa... kə s.a'ria'sotːə a ʎ ab'ːatə 'sa...
”L' abbate”?
a... ʎu ka'sinə 'ekːə ar'ːɛtə 'alːa mun'taɲːa... tʃə 'sta 'kiʎːu ka'sinə'rosːə... al'ːɔkə 'ritːə at'ːɛrːa... 'ritːə at'ːɛrːa pə'rɔ... tʃə 'stevanə lə funta'nelːə kə... 'purə... 'purə nu put'ːsetːə akːu'si... nu 'mɛtrə 'alta... tʃə 'steva l 'akːwa kə sur'dʒeva... tu tə la rəkuʎ'ːivə l 'akːwa lːa'vavə i p'ːo 'kelːa... sur'dʒeva... 'purə mo tʃə 'sta...
Che cosa si usava per lavare i panni?
hɛ... lu sa'ponə nor'malə... lːu'si... 'kwanːə atːʃida'vamə ʎu ma'jalətuʎːa'vamə 'tutːa 'kelːa 'rɔbːa g'ːrasːa e akːatːa'vamə la 'sɔda... la'sɔda 'kawʃpika diʃa'ːmə nu... nu 'kilə də 'sɔda... se'konːə 'kwanta tʃənə 'jeva i lːa fiʃa'vamə 'bːoʎːə 'po la it'ːavə a n'ːa ʃ'ːifa i... tʃə... fi'ʃivə'komə 'stu tavu'linə i tʃə fiʃa'vamə ʎi 'rigə 'kwanː 'ɛra 'tenːəra e fi'ʃivanə e 'petːsə e sa'ponə...
Tutto fatto in casa, quindi...
hɛ... nːɔ... 'ntanːə 'kwanːə s amːat'ːsava ʎu ma'jalə 'tutːə 'kelːu 'rasːə'ke tːʃə fi'ʃivə... e tːʃə fiʃa'vamə lu sa'ponə pə lːa'va ʎi 'paɲːə... e p'ːo la'ʃakw... pə'rɔ a ʃkja'ri a'vivə 'i a nːu 'putːsə... a nːa... na fun'tana... na'kɔsa ad'ːɔ la ʃkja'rivə... 'alːa 'kasa l 'akːwa nən tːʃə 'steva... 'purə pə b'ːevə l ava'vamə 'i a t'ːɔʎːə lun'tanə... pə'rɔ i tʃə 'jeva ku ʎu kar'ːutːʃə... mət'ːeva na b'ːotːə 'sopra ʎu kar'ːutːʃə... 'kiʎːə b'ːasːə nɔ... nːɔ ʎu 'karːə... pa'pa tə'neva ʎu 'karːə g'ːrandə i 'kiʎːə b'ːasːə'pikːulə... tʃə mət'ːeva na 'votːə də 'kelːe tə'deʃkə 'sa... 'kelːe 'votːə də dːu'ʃentə 'litrə... də 'fɛrːə... i ja'vamə... nu diʃa'ːmə 'alːa fun'tana... vi'ʃinə ʎi si'munə nən tʃə 'si 'itə 'mai a tra'montə... a tra'montə rit'ːə ab'ːalːə di'ʃamə... e p'ːo tʃə 'steva ad'ːɔ tʃə n a'vamə la 'tɛrːa nu... kə'stava 'kwasi vi'ʃinə a kɔlfə'liʃə tʃə 'steva na fun'tana ka tu tuʎ'ːivə...ŋ'kivə l 'akːwa i 'kelːa rəsur'dʒeva... 'ɛkːə... l 'akːwa rəsur'dʒeva ap'ːresːə... i ja'vamə 'ko lːa 'votːə e la purta'vamə 'alːa 'kasa pə tʃə 'fa'tutːa la 'rɔbːa... də maɲ'ːa...
Per quanto tempo bastavano 200 litri d'acqua?
he... d'ːu 'tre d'ːʒornə... 'i tʃə 'jeva a pːiʎ'ːa l 'akːwa ku ʎu kar'ːutʃə...'po 'lɔkə ku ʎu 'sikːjə... afːun'ːavə i... 'ŋkivə la 'votːə... 'kwanːə 'ivə'kjena... pək'ːe 'kelːe 'ɛranə 'tutːə b'ːasːə ku n'ːente tʃə 'steva l'akːwa... d'ːu 'mɛtrə tʃə 'steva l 'akːwa... non 'ɛra 'putːsə... 'tutːə... 'lɔkəat'ːɛrːa 'purə la fun'tana... di'ʃamə... ma 'ritːə at'ːɛrːa da 'kiʎːə... da'keʎːu ka'sinə kə 'sta a ʎː ab'ːatə... 'kwanːə 've da kɔlfe'liʃə ʎə 'vidə... ma pə'rɔ 'ritːə at'ːɛrːa nːɔ vi'tʃinə 'alːa 'kasa... 'lɔkə k'ːju at'ːɛrːa ad'ːɔ tena'ːmə la 'tɛrːa...
Cosa si faceva con il carro grande?
he... tʃ 'ivə a t'ːɔʎːə lə 'rɛɲːə... tʃə 'ivə a t'ːɔʎːə lə... lə 'mpalːə... tʃə 'ivəa t'ːɔʎːə la 'rɔbːa k'ːju r'ːɔsːa... ku ʎu kar'ːutːʃə 'po tʃ 'ivə pər 'akːwa... tʃ'ivə a t'ːɔʎːə d'ːu 'lena... tʃə 'ivə a t'ːɔʎːə... d'ːu 'fraʃkə... k'ːju... 'kosə...'komːə a m'ːo na 'makina 'rɔsːa i nːa 'makina pitːʃi'relːa pə tʃə... ke tʃəfi'ʃeva... 'ɛsːə... i p'ːo tena'vamə... ma ʎu ka'vaʎːə 'ɛra 'solo pə 'ji 'alːa'fɛsta... pə 'i a rɔkːa'sekːa... pək'ːe 'padrəmə ʎi kud'ːʒinə 'ɛranə 'tutːə də rɔkːa'sekːa... eh... 'mo s 'ɛ m'ːɔrta na... na d'ːzia... 'prima na kud'ːʒina də pa'pa i p'ːo na 'sɔra 'jɛrə s 'ɛ m'ːɔrta na 'sɔra... na sɔ'relːa... aŋ'kora 'steva a rːɔkːa'sekːa... e... tʃə 'jeva 'kwanːə a'vivə 'i a rːɔkːa'sekːa a 'santa lu'ʃia... a 'stə 'fɛstə akːu'si ko ʎu ka'vaʎːə nɔ...'alːa ma'ɔnːa 'lːa 'ʃivəta 'sɛmpə tʃə 'sem:ə 'itə kə... ku lːa ka'valːa nɔ... sən'ːɔ... 'ɛsːə... i p'ːo ʎu 'sabːatə fi'ʃivə lu 'panə...
Cosa si faceva al mercato?
he... pə v'ːendə... a ʎu mer'katə 'jeva ad 'artʃə vən'ːeva lu fur'madːʒəl 'ɔva... 'mo nən mə lə 'favə... Venivano in tanti ad Arce?'si 'si 'si 'si... 'tantə... e kə sə vən'ːeva... lə 'fikə... i və'neva a v'ːenːə lə'fikə ad 'artʃə ku ʎu ka'nistrə... l 'atə vən'ːevanə l 'uva ma nu l 'uva pa'pa 'kwanːə la vən'ːeva 'tutːa nə təna'vamə as'ːajə 'iə la kuʎ'ːeva i p'ːo tʃə lə... kum'prava la 'pasta lu sa'ponə lu 'salə... 'ɛsːə... 'tutːə 'stə'kosə akːu'si...
L'uva veniva comprata per fare il vino?
he... se la kum'pravanə 'kiʎːə kə tʃə fi'ʃevanə ʎi ne'godzjə l 'uva i lːa rəvən'ːevanə nɔ... sə la kum'pravanə 'kistjə ʎ'ːu 'montə kə sə la vən'ːevanə pə f'ːa lu 'vinə 'isːjə pək'ːe sə vən'ːeva as'ːa... 'mo 'sta'tutːə abːandu'natə pək'ːe ʎi vaʎ'ːunə nən lə 'favə k'ːju... ʎi 'vekːjə'simə 'fatːə 'vekːjə... e 'ɛkːə... nən dzə la'vora k'ːju... Facevate sia vino che olio?'si 'si 'si... lu 'vinə l 'oʎːə lə vənːa'vamə a t'ːutːə... l 'oʎːə təna'vamə... tə'namə ʎu mun'tanə aŋ'kora... 'kiʎːə də 'prɛta... kə tʃə 'sta la 'prɛta'propria kə... ku nːa 'kɔsa kə... nːa 'prɛta 'tonda kə... dːʒi'rava ʎu ka'vaʎːə o ʎ 'asənə di'ʃamə... ʎu so'marə... dːʒi'rava 'turnə 'turnə i man'ːavə 'sɛmpə na palət'ːata 'sɛmpə na palət'ːata 'sɛmpə na palət'ːata 'finə kə sː 'ɛra 'maʃəna... 'dɔpə ʎə mətːa'vamə a... 'alːə'ʃportə 'sa... 'kelːə kə... 'fa... i lə mətːa'vamə a nːu 'tortʃə i... də... 'alːə'fa... pə'rɔ tʃə vu'levanə d'ːu 'orə pə f'ːa... nː 'ɛ m'ːo 'tutːə a m'ːakina... he... 'daʎːə a 'streɲːelːə akːu'si i 'kelːə ʃprəs'ːava i 'jeva a nu pi'lotːə a na... a nu 'kosə 'komə nu 'tinə... i p'ːo ku nːa 'kɔsa 'komə nu piat'ːinə la rikuʎ'ːivə akːu'si... l 'oʎːə 'jeva 'sopra alː 'akːwa... i lːa rikuʎ'ːeva akːu'si... l 'oʎːə i la mət'ːivə 'alːə 'kɔsə e p'ːo sə lə və'nivanə 'tutːə a kːum'pra... pək'ːe nə fi'ʃevanə as'ːa e p'ːo 'kelːə ma'garə... 'mo sə'paga a l'ːitrə nɔ... 'va a mːaʃə'na i sə 'paga... pe'rɔ na 'vɔta 'nɔ... 'ki tə lə pa'gava... ʎi 'soldə ad'ːɔ ʎi tuʎ'ːevanə... nən tə'nevanə ni'ʃuna mə'sata 'ntanːə... ni'ʃuna... e al'ːora tuʎ'ːevanə i d'ːevanə... i t'ːu tə tuʎ'ːivə 'tant 'oʎːə... ma'garə 'kwatːə 'litrə... d'ːu 'litrə a... a mːun'tanə'nɔ... i p'ːo 'kelː 'oʎːə lə vən'ːivə a k'ːiʎːə kə sə lə kum'pravanə... nu təna'vamə... 'nɔnːəmə pə'rɔ... 'po 'padrəmə 'nɔ 'solə la... 'solə ʎu mun'tanə... e pə'rɔ 'po 'alːa 'gwɛrːa tʃə 'misːənə lə 'tasːə i 'ebːənə'kjudə pək'ːe 'po tʃ a'veva ke f'ːa 'purə 'ekːə ʎu 'padrə də d'ːʒanːə keʎ 'ɛra kud'ːʒinə 'kiʎːə 'keʎː'atə... 'si kːa'pi... 'ɛra 'tutːə indz'jɛmə e al'ːora nən pa'ganːə k'ːju... pək'ːe sin'ːɔ ʎu mun'tanə... la 'mɔla 'sta... k'ːju at'ːɛrːa di'ʃamə... vi'ʃinə ʎu 'fosːə... ma 'kelːa... 'ntanːə la 'lɛtːrika nən tʃ 'ɛra... fi'ʃinːə na... na 'kɔsa də... na pa'rata di'ʃamə... fi'ʃinːə pas'ːa l 'akːwa 'dentə ʎu 'fosːə kə 'jeva 'tutːa 'dentə na 'kaməra... i p'ːo 'kwanːə a'veva maʃə'nakə la 'mɔla... e... ku l 'akːwa də 'kelːa'standzja maʃə'navanə... ma 'prima 'delːa 'gwɛrːa pə'rɔ... i p'ːo pə'rɔ la fer'manːə pək'ːe... e p'ːo nən... 'nɔnːəmə ku ʎu 'pa... ku ʎu 'nɔnːə də stu d'ːʒanːə kə 'sta 'ekːə a ven'ːə lə 'robːə 'nɔ... e ʎu 'nɔnːə tʃ 'ɛra'padrə... 'ɛra 'fratə a 'pːatrmə... 'isːə 'ɛ ˌfratəkud'ːʒinə a p'ːadrəmə...ʎu 'padrə... 'dzi luid'ːʒinə... pə'rɔ ʎu 'nɔnːə s 'ɛranə 'sɔ... 'fratə i s'ːɔrə... 'fratə... s 'ɛranə 'tre f'ːratə... ʎu 'padrə də 'mamːa ʎu 'padrədə... də d'ːʒanːi e ʎu 'padrə də 'padrəmə... s 'ɛrano 'tre f'ːratə 'nɔ...'po 'padrəmə 'venːə la... sta 'ledːʒə musːo'linə... a ˌvintə'ʃiŋk 'aɲːə v a'vatə andzu'ra... 'mo nən andzu'ratə k'ːju... 'ɛ 've... i al'ːora'padrəmə sə tuʎ'ːi 'mamːa kə ʎ 'ɛra... 'ɛra vaʎ'ːɔna... 'diʃə ʃpu'samə i p'ːo... 'po sə 'feʃə na ka'setːa i p'ːo se la pur'ta 'dɔpːə də d'ːu 'anːə...'iə... 'mamːa a'veva ˌdiʃas'ːɛtːə 'anːə 'kwanːə 'sɔ n'ːata 'iə... i 'ɛsːə... I figli si facevano quando si era più giovani prima...he... nu 'simə 'sei 'tutːə 'femːənə... e ʎ 'atə 'lɔkə vi'ʃinə 'tutːə 'kisːjə...'kosə... 'tutːə ki 'ɔtːə... ki 'ɔtːə... 'tutːə 'ɔtːə pər'tsonə... 'mo sə nə'kompranə 'solə 'unə... i a'bːastanə... ma na 'vɔta e'vamə as'ːa 'tutːə'kwanta... e nːɔ... e 'purə 'sendza mə'sata... 'stevanə 'tutːə 'sendza mə'sata... a'vevanə fat'ja pə... pə kːam'pa... pe'rɔ 'stevanə 'alːa'kasa... 'ɛsːə... i p'ːo te'navanə... 'mo... 'finə 'alːa 'gwɛrːa də 'mo te'nevanə ʎu mun'tanə kə... 'kistə kə tə 'stɔŋgə a d'ːiʃə i 'mo ʎi 'simə'purə akːata'statə... 'fatːə... pe'rɔ... sə dːʒi'rava ku ʎu su'marə akːu'si i tːu man'ːavə na palət'ːata e dːʒi'rava... ma'nːavə n 'ata pa'letːa e... e dːʒi'rava... i pːo lə sə mət'ːeva 'dentə 'kelːe 'ʃpɔrtə... sə mət'ːeva'dentə a li... 'sotːə ʎu 'tortʃə nɔ... 'komə a 'kiʎːə kə... kə sə ma'ʃenanə'mo... he... 'mo 'purə sə 'mitːənə 'dentrə lə 'totːʃə... 'dentrə lə 'ʃpɔtːə i sə 'ʃpreʃːa... ma 'mo 'ɛ l'ːɛtːrika... pə'rɔ na 'vɔta l a'vi a 'fa a m'ːanə... akːu'si k aŋ'kora tʃə 'sta sta 'rɔbːa a tːra'montə... i 'ɛsːə... pə'rɔ 'mo...'ɛ də 'tantə... la 'fɔrtsa nən tʃə 'sta... 'ɛ fə'nitə... ʎi vaʎ'ːunə 'purə ka tʃə'stavə nə... nə... nən lə fi'ʃatə... he... i 'komːə 'fa... 'kiʎːə də 'mo nən lə 'favə... 'kiʎːə də 'prima 'simːə'fatːə 'vekːjə... i 'ɛsːə... La trebbiatura?ha... e pːo... 'kiʎːə... ʎu 'padrə... 'kistə 'mariə katːʃa'relːa nɔ... səʃpu'sa 'kelːa də kɔlfe'liʃə... i ʎu 'padrə tə'nea... tə'nea la 'trebːja i di'ʃi a pa'pa i tə 'treʃkə pə... pə 'tʃentə 'tomːəla... nu 'tumːərə me nə 'da... 'iʃə ab'ːasta kə mə 'fa və'ni... və'ni alː 'ara 'tua... pər'ke a'po l 'arə 'ɛranə'tutːə 'pikːulə e keʎː 'atə a'vevanə trə'ʃka pə f'ːɔrtsa 'si kːa'pitə... 'sistəʎi b'ːeʎːə tʃ a'veva la 'trebːja... ʎu 'padre də ru'sina kə s 'ɛ m'ːɔrta'mo... nən 'ɛ k 'ɛ 'tʃent 'anːə fa... i kə p'ːo sə tuʎ'ːi 'mariə katːʃa'relːa vab'ːe... i 'kisːə tə'nevanə la 'trebːia i vːə'nivanə a tːrə'ʃka a tːra'montə i mːa'garə kiʎː 'atə nə tə'neva... fi'ʃeva d'ːjetʃə 'tomːəla... kelː 'atə'kwindəʃi... 'keʎː 'atə... p'ːo se nːu nə fiʃə'amə 'tʃentə 'tomːəla... as'ːa... pək'ːə l aə'amə mə'tutə a m'ːanə... e l a'vivə atːak'ːa... 'po pu'sa... po rə'streɲːə ku ʎu 'karːə... he... di'ʃeanə 'sɛmpə... 'diʃə 'kwanːə... 'jɛmːə alː a'rːɛtə 'lɔkə e 'diʃə... i tʃə vːə'demːə 'tutːə 'kelːu 'ranə da 'mɛtə di'ʃi iə... i mə 'mɛsːə a k'ːjaɲːe... di'ʃi ma 'kwanːə lə mə'tamə 'tutːə stu'ranə... he he 'dɛsːə 'mamːa ma 'mo 'kjanə 'kjanə lə mə'tamə... he pə'kːe 'tutːə da 'mɛtə nɔ... 'tutːa... ko lːə b'ːratːʃa... po ma'garə sə mət'ːevanə 'tʃiŋka 'sei pər'tsonə... ku n'ːentə fi'ʃevanə... 'ɛkːə... po tena'vamə ʎi ma'jalə... lə kuʎ'ːavamə 'keʎː 'anːə... fiʃa'ːmə ʎi ma'jalə e p'ːo... 'ɛsːə ʎi amːatːsa'vamə... tʃi ʎi maɲːa'vamə... ki ʎi vənːa'vamə... nɔ... a fəb'ːrajə 'mo s amːat'ːsa...va ʎu ma'jalə... ʎ amːatːsa'vamə... tʃə ʎə maɲːa'vamə... 'ɛsːə... i ʎ 'atə ʎə venːa'vamə... 'kelːə fiʃa'vamə... po fi'ʃivə la... la 'ʃkrɔfa sə 'kjama nu... 'kelːa 'femːəna kə lːa man'ːavə a ʎu ma'jalə i fi'ʃea 'sɛtːə 'ɔtːə maja'lɛtːə... i p'ːo ʎə ven'ːivə...
(00:54)
Allora... Mungevamo le vacche... le mucche e poi andavamo a... a mietere il grano. E poi facevamo il formaggio. Il sabato facevamo il... il pane. Io facevo il pane tutti i sabati: sette otto panetti, che bastavano per più di otto giorni.Venivano anche venduti?
No no no! Solo per casa. Eh! Per venderli... E poi quello si... andava al mulino, qui a Sant'Antonio... qui... in questo mulino che adesso è di Pasqualino e... e facevamo il pane, le pizze e... e il giorno facevamo la minestra. E poi andavamo a lavorare o... chi a pascolare le pecore... quelli più piccoli a pascolare le pecore, quelli più grandi a pascolare i maiali... quelli più grandi. Papà andava ad arare con le vacche... con l'aratro, con... Il trattore non l'avevamo e andavamo con il carretto... con il carro, quello con le ruote... tutto... ed ecco! E poi avevamo il cavallo e... che tenevamo nel recinto e, quando dovevi andare ad una festa, prendevi il cavallo, non prendevi la macchina. Dove la prendevi tanti anni fa?! Ed ecco! E poi... facevamo il formaggio, lo andavamo a vendere a Ceprano, ad Arce... (A piedi!) E sì... sta dicendo che lo andavamo a vendere a piedi... e... anche a Ceprano... o con la corriera o a piedi. A Ceprano ne compravano di più.
Era più grande il mercato di Ceprano?
Eh! No! C'era... la cartiera. C'erano più persone che compravano. Eh! E poi il giorno o la pasta o il... la minestra. Perché i fagioli li facevano noi... il... la verdura l'avevamo... ecco! Facevi da mangiare... la minestra si mangiava... e... ecco! Così era la vita. E c'era... andavi a pascolare gli animali... le mucche... eh... i maiali...
E quando si andava alle feste con il cavallo... quali feste? Feste patronali?
No! Qui ci andavamo a piedi. Andavamo alla festa, per esempio, alla Madonna della Civita con il cavallo. A... San Donato, San Gerardo, Santa Lucia: a tutte queste feste qui, piuttosto vicine, ci andavamo con il cavallo.
(04:00)
Mio nonno andava a cavallo. Anche mio padre... andava a cavallo.Le "Tre Persone"?
Ah! Alla [Santissima] Trinintà... andavamo con il cavallo e mio nonno lo andava a mettere sempre in una casetta... coso... com'è chiamata? Non lo ricordo... Ci volevano sette ore di montagna per andare lì... sette ore! E... posavamo il cavallo, ma quelli non gli davano da mangiare il fieno e... non lo facevano dormire. Una notte e poi una giornata di viaggio per andare lì, alla Santissima [Trinità] - che sia lodata! - E... quindi restavamo due tre giorni, perché, [una volta] lì, potevi ritornare dopo un giorno?! E no! Ci mettevamo al "pianto delle zitelle" e ritornavamo a *Coppadoce là... a*Coppadolce... Cappadocia...Cappadocia, esatto... eh... poi ritornavamo, passando attraverso l'Abruzzo... qui a... e andavamo via, perché... andavamo a[lla Madonna di] Loreto. Ma a[lla Madonna di] Loreto ci siamo sempre andati... però ci andavamo con la corriera... con il treno. Da qui andavamo a Sora... a Sora con il... con il treno. Si andava sempre dritti... per... impiegavamo anche quattro cinque giorni per andare lì, alla Madonna di Loreto. Ed ecco! E a casa si lavorava così. Papà ha sempre lavorato...
Come venivano lavati i panni?
Eh... i panni... andavamo giù al fosso e li lavavamo. Altrimenti, a quella fontana... sto dicendo alla fontana de "Le Crude"... era chiamata. Facevamo il bucato... eh... facevamo... facevamo... i panni li insaponavamo e li mettevamo in un cestino. E... dopo facevi bollire un poco d'acqua con la cenere e la si buttava sopra [ai panni]. E... e [con] quella... [con] quella... si pulivano e tu li... poi, il giorno dopo... e... dice... dicevamo la... la donna trascurata il sabato sera fa il bucato. Perchè si faceva prima, no?! Eh! E... e poi li andavamo a lavare... perchè li insaponavamo [solo] con un poco d'acqua. E l'acqua non c'era! Anche l'acqua potabile dovevamo andarla a prendere lì giù, ovvero sotto a "L'Abbate", sai?
"L'Abbate"?
A... il casolare qui dietro alla montagna... c'è quel casolare grande... lì in fondo... in fondo, però! C'erano delle fontanelle, dove... anche... anche [in] un pozzetto così, alto un metro, sorgeva l'acqua. Te la prendevi, lavavi e poi quella sorgeva. C'è anche adesso...
Che cosa si usava per lavare i panni?
Eh! Il sapone normale... in quel modo... quando ammazzavamo il maiale, prendevamo tutta quella roba grassa e compravamo la soda... la soda caustica, diciamo noi. Un chilo di soda - a seconda di quanta ne bastava - e la facevamo bollire. Poi la buttavi in un recipiente e... ci... le davi la forma di questo tavolino e ci facevamo dei righi, quando era tenera. E si formavano i pezzi di sapone...
Tutto fatto in casa, quindi...
Eh! No! All'epoca, quando si ammazzava il maiale, con tutto quel grasso che cosa ci facevi?! Quindi, ci facevamo i pezzi di sapone per lavare i panni. Poi la sciacq... però, per sciacquarli, dovevi andare ad un pozzo... ad una... una fontana... una cosa dove poterla sciacquare. A casa l'acqua non c'era. Anche l'acqua potabile dovevamo andarla a prendere lontano.
(08:00)
Però io ci andavo con il carretto. Mettevo una botte sopra al carretto... quello basso, no? Non il carro. Papà aveva il carro grande e quello basso piccolo. Ci metteva sopra una botte di quelle tedesche, sai? Quelle botti da duecento litri... di ferro... e andavamo... noi diciamo alla fontana... vicino a "I Simoni" non ci sei mai andato... a Tramonti? A Tramonti in fondo, diciamo... e poi ce n'era un'altra dove avevamo la terra noi... che stava quasi vicino a Colfelice... c'era una fontana alla quale andavi... facevi il pieno d'acqua e quella risorgeva... ecco! L'acqua risorgeva subito dopo... e andavamo con la botte e la riportavamo a casa per farci tutte le cose... da mangiare...Per quanto tempo bastavano duecento litri d'acqua?
Eh! Due o tre giorni. Ci andavo io a prendere l'acqua con il carretto. Poi, una volta lì, con il secchio... lo affondavi e... riempivi la botte. Quando la vedevi piena... perchè quelle erano tutte basse e con poca fatica si trovava l'acqua... a due metri di profondità c'era l'acqua. Non era un pozzo... tutto... lì giù anche la fontana... diciamo... però giù in fondo... da quello... da quel casolare che sta a "l'abbate"... venendo da Colfelice lo vedi! In fondo, però... non vicino alla casa... più giù, dove avevamo la terra...
Cosa si faceva con il carro grande?
Eh! Ci andavi a prendere i grandi fasci di frumento... ci andavi a prendere le balle... ci andavi a prendere le cose più grandi. Con il carretto, poi, ci andavi a prendere l'acqua... ci andavi a prendere un paio di pezzi di legna... ci andavi a prendere... un paio di frasche... più... cose... Come adesso una macchina grande e una piccola per... Che cosa ci facevi?! Ecco! E poi avevamo... ma il cavallo serviva solo per andare alle feste, per andare a Roccasecca... perchè mio padre, i cugini, erano tutti di Roccasecca... Eh! Adesso è morta una... una zia... prima una cugina di papà e poi una sorella... ieri è morta una sorella... una sorella... stava ancora a Roccasecca... E... a cavallo ci si andava quando dovevi andare a Roccasecca... a Santa Lucia... a queste feste così, no? Alla Madonna della Civita ci siamo sempre andati... con la cavalla, no? Altrimenti... ecco! E poi il sabato facevi il pane...
Cosa si faceva al mercato?
Eh! Ci si andava per vendere! Andavo al mercato ad Arce: vendevo il formaggio, le uova... adesso non lo fanno?
Venivano in tanti ad Arce?
Sì sì sì sì! Tanti! E cosa si vendeva... i fichi... Io venivo a vendere i fichi ad Arce, con il cesto. Gli altri vendevano l'uva, ma noi l'uva... papà quando la vendeva tutta... ne avevamo tanta... la coglievo io e poi le... Compravo la pasta, il sapone, il sale... ecco! Tutte queste cose qui...
L'uva veniva comprata per fare il vino?
Eh! L'uva la compravano quelli che avevano i negozi e la rivendevano, no? La compravano questi di Monte [San Giovanni Campano], che la vendevano per farci il vino... Perchè se ne vendeva tanta. Adesso è tutto abbandonato, poiché i ragazzi non lo fanno più...
(12:00)
noi vecchi ci siamo fatti vecchi... e ecco! non si lavora più...Facevate sia vino che olio?
Sì sì sì! Il vino, l'olio lo vendevamo a tutti... per quanto riguarda l'olio, avevamo... abbiamo il frantoio ancora... quello di pietra. C'è proprio una pietra, che... con una cosa che... una pietra tonda, che... girava il cavallo oppure l'asino, diciamo... il somaro... girava intorno e tu buttavi una palettata, poi un'altra, poi un'altra... finché non era completamente macinata... dopo lo mettevamo nelle... nelle ceste, sai? Quelle che... fa. E le mettevamo in un tochio e... di... a farle. Però servivano due ore per fare tutto... non è come adesso, tutto fatto meccanicamente. Eh! bisognava stringerla in questo modo e quella premeva e il tutto finiva in un pentolone... in un... in un coso come un tino... e poi con sorta di piattino la raccoglievi in questo modo. L'olio andava a finire sull'acqua e la raccoglievi in questo modo... l'olio... e la mettevi in quelle cose. E poi venivano tutti a comprarlo. Perchè ne facevano tanto. E poi quello, magari... adesso si paga al litro, no? Vai a macinare e paghi. Ma una volta no! Chi te lo pagava?! Dove prendevano i soldi?! Non avevano nessuna paga all'epoca... nessuna... e quindi davano direttamente... E tu.. prendevi una certa quantità di olio... forse quattro litri... due litri ogni... ogni... lavorazione, no? e poi quell'olio lo vendevi a quelli che lo compravano. Noi avevamo... mio nonno, però... mio padre no... solo la... solo il frantoio. Però poi, durante la guerra, lo tassarono e dovettero chiuderlo. Anche perchè c'era di mezzo anche... qui... il padre di Gianni, il quale era suo cugino, quello, quell'altro... hai capito? Era tutto in società. Quindi non pagarono più. Altrimenti il frantoio... il mulino si trova... più giù, diciamo... vicino al fosso. Ma quella... all'epoca l'energia elettrica non c'era... fecero una...una cosa di... una paratia, diciamo... fecero passare l'acqua nel fosso e questa finiva tutta in una camera... E poi, quando il mulino aveva macinato... e... con l'acqua di quella stanza macinavano. Prima della guerra, però! Poi, però, la fermarono... perché... e poi non... mio nonno con il pa... con il nonno di questo Gianni che sta qui a vendere le cose, no? E il nonno era suo padre... era un fratello di mio padre... lui... e cugino di primo grado di mio padre... il padre... zio Luigino. Però lui e suo nonno erano so... fratelli e sorelle... fratelli... erano tre fratelli... Il padre di mamma, il padre di... di Gianni e il padre di mio padre: erano tre fratelli, no? Poi mio padre... arrivò la... questa legge Mussolini: a venticinque anni dovevate prendere moglie... adesso non vi sposate più, è vero? E allora mio padre prese [come sposa] mamma che era sua... era ragazza. Dice: "Sposiamoci e poi...". Poi comprò una casetta e poi la prese con sé dopo due anni. Io... mamma aveva diciassette anni quando sono nata io... ed ecco!
I figli si facevano quando si era più giovani prima... Eh! Noi siamo sei,
(16:00)
tutte femmine... e gli altri là vicino... tutti questi... coso... tutti... chi otto.. chi otto... tutti in otto persone... Adesso se ne*comprano solo uno e bastano. Ma un tempo eravamo in tanti... e... no... e anche senza paga. Nessuno aveva la paga. Dovevano lavorare per... per campare. Però restavano a casa... ecco! E poi avevano... Adesso, fino allo scoppio dell'ultima guerra avevano il frantoio, che... Questo di cui ti sto parlando adesso lo abbiamo anche accatastato... fatto. Però... veniva girato dal somaro in questo modo e tu buttavi una palettata e lui girava... buttavi un'altra paletta e... e girava... e poi lo si metteva in quelle ceste... si metteva dentro ai... sotto al torchio, no? Come quello che... che viene usato adesso per macinare. Eh... anche adesso si mettono nel torchio... nelle ceste e si preme. Ma adesso è elettrica. Però una volta bisognava farlo a mano... È per questo che ancora ci sono queste cose a Tramonti... ed ecco! Però adesso... è da tanto... la forza non c'è più... è finita. I ragazzi, anche se ci sono, non... non... non lo fate...È cambiato tutto...
Eh! come fai?! Quelli di adesso non lo fanno... quelli di prima ci siamo fatti vecchi... ed ecco!
La trebbiatura?
Ah! E poi... quello... il padre... questo Mario Cacciarella, no? Si sposò quella [donna] di Colfelice... e il padre aveva... aveva la trebbia. E disse a mio padre: "Io ti trebbio per... per cento tomboli... un tombolo lo dai a me". Disse: "Basta che mi fai venire... venire nella tua ara". Anche perchè le are erano tutte piccole e quegli altri dovevano trebbiare per forza, hai capito? Sisto “il bello” aveva la trebbia. Il padre di Rosina, che adesso è morta - non sto parlando di cento anni fa! - e che poi prese [come sposo] Mario Cacciarella, vabbè... E questi avevano la trebbia e venivano a trebbiare a Tramonti e magari quell'altro ne aveva... faceva dieci tomboli... quell'altro quindici... quell'altro... Se poi noi facevamo cento tomboli, era molto... perchè lo avevo mietuto a mano. E lo dovevi legare... poi posare... poi lo dovevi ammucchiare sul carro... Eh! Dicevano sempre... dice... quando andammo lì dietro e dice... e vedemmo tutto quel grano da mietere... dissi io... io mi misi a piangere... Dissi: "Ma quando finiremo di mietere tutto questo grano?". Eh eh! Disse mamma: "Ma con calma lo mietiamo!". Eh... perché era tutto da mietere, no? Tutta... con le braccia. Poi magari gruppi di cinque o sei persone... in poco tempo finivano tutto. Ecco! Poi avevamo i maiali... li *coglievamo quell'anno... allevavamo i maiali e poi... ecco! Li ammazzavamo... li mangiavamo... alcuni li vendevamo...
Veniva ucciso il maiale ogni inverno?
No! Adesso a febbraio si ammazza...va il maiale. Lo ammazzavamo, lo mangiavamo... Ecco! E gli altri li vendevamo. Quello facevamo. Poi facevi la... la scrofa la chiamiamo noi... ovvero la femmina del maiale, che veniva portata dal maiale e dava alla lucw sette otto maialini... e poi li vendevi...