Fonologia

Il dialetto carovillese presenta (come molti altri dialetti centro-meridionali) il raddoppiamento fonosintattico, che consiste nell’allungamento della consonante iniziale di una parola quando questa è preceduta da:

• alcune preposizioni e congiunzioni monosillabiche:
  • [a] (preposizione) in [a bːalˈːa],[a bːombarˈda];[a kːaˈla],[a kːalˈmartsə],[a kːavəˈtwo],[a kˈːela],[a kˈːeʃta],[a kˈːjeɲːə],[a kˈːjesːə],[a kˈːisːə],[a kˈːoʎːə],[a kˈːria],[a kːumˈːatːə];[a dˈːajə],[a dːərˈmi],[a ˈdːilːə],[a dˈːitʃə];[a fˈːa],[a fːaˈtje],[a fːəkˈːje],[a fːəˈni],[a ˈfːortsa],[a fˈːurja];[a lːaˈva],[a lːətːəˈgje],[a ˈlːuʎːə];[a mːatʃəˈna],[a ˈmːetə],[a mːetːə];[a nːəˈʃunə],[a nˈːu];[a pːarˈla],[a pːərˈta],[a pˈːjedə],[a pˈːoʃtə];[a rˈːidə];[a sːəˈdersə],[a sːəˈna],[a sːənˈdilːə],[a sˈːernja];[a tːəˈne],[a tːəˈnelːa],[a tˈːoʎːə],[a tˈːurnə];[avːəˈde],[a vˈːia],[a vˈːenːə],[a vˈːokːa];[a tːsapˈːa],[a tːsəlˈːwo].
  • [kə] ( (che) con valore di preposizione) in [kə kˈːelɐ],[kə tːʃəŋˈdʒunə],[kə kˈːwirə],[kə kˈːwiʃtə];[kə lːa ˈmakənɐ],[kəlːa rˈːobːa],[kə lː ˈjetrə];[kə nː aiˈnutːʃə],[kə nːə ˈʃtratːʃə],[kə nˈːu];[kə pˈːjetro],[kə pːərˈsonə];[kə tːaˈtutːʃə],[kə tˈːutːə].
  • [kə] ( (che) con valore di pronome relativo o interrogativo) in

[kə kːumˈbinɐ],[kə kundənˈdetːsa];[kə dˈːitʃə];[kə fːaˈtʃivə],[kə fˈːje],[kə fːjenːə];[kə lːəˈvavɐ];[kə pːəˈtevɐ];[kə sːeˈgondo me],[kə sˈːemːə],[kə sːo ˈskritːə];[kə tː a ˈditʃə],[kə tː a dːəmːanˈːa],[kə tˈːjenːə];[kə vːəˈletːə],[kə vːənˈːevanə],[kə vˈːjenːə].

• [kə] ( (che) con valore di aggettivo esclamativo) in [kə tːʃəˈlitːsjə],[kə tːʃə ˈʃtea],[kə ˈtːʃirkə].
• [e] (con valore di congiunzione) in

[e bˈːaʃta];[e kˈːela],[e kːeˈlatra],[e kˈːesːa],[e kːjaɲˈːeva],[e kˈːinda],[e kːoˈmuŋgwə],[e kːwaˈlisːə],[e kˈːwində],[e kˈːwiʃtə],[e kˈːwirə],[e kˈːwondə];[e dːəˈtʃivə],[e dːərˈmivanə];[e fːaˈʃwolə],[e fːəˈguratə],[e fˈːje],[e fːərˈtuna];[e jːaˈvamːə];[e lː amˈːenə],[e lːa ˈskolɐ];[e mːəˈnivanə];[e nːə ˈpjetːsə],[e nˈːu];[e pːarˈtetːə],[e paʃˈːutɐ],[e pˈːwo];[e sˈːatːʃə],[e sːarˈːakːa],[e sˈːeanə],[e sːikˈːomə],[e ʃːəʃˈːjevanə],[e ʃˈːinə],[e ʃˈːiva],[e sˈːorə];[e tːoʎːaˈvamːə],[e tːəˈneva];[e tːs abːalˈːava],[e tːsə ˈsemːə].

• [e] (verbo essere) in [e kːakˈːosɐ],[e kˈːalːə],[e kːanəʃˈːutə],[e kˈːela],[e tːʃəˈninːə],[e kˈːria],[e kˈːwiʃtə],[e kˈːurtə];[e dːə nː ˈwotrə],[e dːəfˈːitʃələ],[e dːiˈversə];[e dːʒəˈlusə];[e jˈːuʃtə];[e mːalaˈmendə],[e mˈːalə],[e mˈːeʎːə],[e mˈːwortə];[e nː ˈata],[e nːa ˈkosa],[e nːa ˈsorə],[e nːə];[e sˈːembə],[e sːiˈkurə];[e vˈːivətə].
• [pə]( (per) preposizione) in

[pə kˈːakːə],[pə kːakˈːosɐ],[pə kːaˈpilːə],[pə tˈːʃepːə],[pə kˈːesːə],[pə kːi],[pə kˈːolpa],[pə kˈːwandə],[pə kːwalˈsiasi];[pə dːəspəratˈːsjonə],[pə dˈːitʃə],[pə dˈːilːə];[pəfˈːa],[pə fˈːalːə];[pə lːa ˈviɐ];[pə mːaɲˈːe];[pə nː ˈwotrə];[pə pːəˈte];[pə sˈːembə].

• [sə] ( (se) (congiunzione) in

[sə kˈːakːə],[sə mː asˈːetːə],[sə pˈːarlə],[sə tːaˈmjendə],[sə tːə ˈvedə],[sə tːəˈnemːə],[sə tˈːeŋgə],[sə tˈːu].

• alcuni aggettivi indefiniti bisillabici:
  • [ˈkːakːə] (qualche) in [ˈkːakːə kːapˈːjeʎːə],[ˈkakːə lˈːitə],[ˈkːakːə pːaˈrolɐ],[ˈkakːə pːərˈsona],[ˈkakːə pˈːworə],[ˈkakːə sˈːera],[ˈkːakːə sˈːoldə],[ˈkakːə tˈːermənə],[ˈkakːə vˈːota].
  • [ˈoɲːə] (ogni) in [ˈoɲːə kˈːosa],[ˈoɲːə dːəˈmenəka],[ˈoɲːə gːrupˈːetːə],[ˈoɲːə mˈːinəma],[ˈoɲːə mˈːunːə],[ˈoɲːə tˈːandə].
• alcuni avverbi monosillabici e bisillabici tronchi:
  • [awˈʃi] (così) in [awˈʃi pːəˈsandə],[awˈʃi sˈːoŋgə].
  • [kˈːju] (più) in[kˈːju bˈːjeʎːə],[kˈːju kˈːela],[kˈːju tːʃəˈninːə],[kˈːju kˈːosə],[kˈːju kˈːria],[kˈːju kˈːurtə],[kˈːju dːa ˈvevə],[kˈːju dˈːanːə],[kˈːju fːaˈtijə],[kˈːju fˈːermə],[kˈːju fˈːinə],[kˈːju dːʒəˈlusə],[kːju nːərˈvosɐ],[kˈːju pːarˈla],[kˈːju pˈːikːa],[kˈːju rˈːobːa],[kˈːju sˈːje],[kːju sˈːubːətə],[kˈːju vˈːerdə].
  • [nə] (non) in [nə mː arˈkordə],[nə mː arˈːitːsə],[nə mːə pjaˈtʃevɐ],[nə mˈːaŋgə],[nə mːəˈnivɐ],[nə tːəkˈːavanə],[nə vːəˈleva],[nə vːəˈlevanə].
• alcune forme verbali:
  • [i] (andare) in [i kːjamˈːanːə],[i lːa kˈːjesɐ],[i lːa ˈskolɐ],[i pːəˈʃtjenːə],[i vːəˈde],[i vːəˈʃtutɐ]
  • [məˈni] (venire) in [məˈni tːʃənˈdzinə],[məˈni pːaskwaˈlinə].
  • [so] (con valore di ausiliare nel passato prossimo) in [so kːanəʃˈːutə],[so kːumbaɲˈːetə],[so dːəmːanˈːatə],[so dˈːitːə],[so fˈːatːə],[so pːərˈdutə],[so pˈːurə],[so vːəsˈːutə],[so tːəˈnutə].
  • [se] (con valore di ausiliare nel passato prossimo) in [se dˈːatə],[se rːakːunˈdatə],[se rˈːutːə],[se sˈːembə ˈditːə],[se sːənˈdutə].
  • [se] (sono(III persona plurale)) in [se kːosə],[se kːuˈʃtatə],[se dˈːu],[se tˈːutːə].
  • [te] (ha) in [te dˈːjetʃ jenːə].
  • [vəˈde] (vedere) in [vəˈde lː atˈːorə],[vəˈde nːə ˈfratə].

Alcune parole sono caratterizzate dalla consonante iniziale sempre lunga:
[kˈːjesə],[kˈːju],[dˈːia],[gˈːabːjɐ],[gːjeŋgə]

Alcune parole caratterizzate da una vocale iniziale, subito seguita da una consonante lunga,la perdono se precedute da determinate parole:
[a sˈːernja],[ˈaja dːəmːanˈːa],[kːju ˈsːje],[n dzə ʃˈːivɐ],[pə ʃːi],[pwo pːətˈːʃjetːə],[ˈtutːa rːuvəˈnjetɐ].

Spesso la consonante finale di un articolo o di una preposizione viene automaticamente assimilata alla consonante iniziale della parola che segue,creando un’unica consonante lunga: [lˈːardə] (il lardo), [mːjesə] (in mezzo), [mːokːa] (in bocca).